Giải pháp PCCC nhà phố kết hợp kinh doanh

PCCC nhà phố kết hợp kinh doanh là bài toán an toàn phức tạp hơn nhiều so với nhà ở thông thường, vì cùng một công trình vừa là nơi sinh sống vừa là nơi chứa hàng hóa, thiết bị kinh doanh — nguồn nguy cơ cháy nổ tăng lên đáng kể. Không ít vụ cháy nhà phố kinh doanh gây hậu quả nghiêm trọng vì lối thoát nạn duy nhất bị hàng hóa che chắn hoặc “chuồng cọp” bịt kín. Bài viết này giúp người phụ trách an toàn hiểu rõ điều kiện pháp lý và giải pháp PCCC phù hợp cho loại hình nhà phố kết hợp kinh doanh.

Vì sao PCCC nhà phố kết hợp kinh doanh là bài toán khó?

Nhà phố, nhà ống kết hợp kinh doanh thường có đặc điểm chung: mặt tiền hẹp, chiều sâu lớn, nhiều tầng, cầu thang bộ duy nhất phục vụ cả khu kinh doanh tầng dưới và khu sinh hoạt các tầng trên. Khi có sự cố cháy tại khu kinh doanh, khói và lửa có thể nhanh chóng lan lên các tầng trên qua cầu thang chung, cắt đứt đường thoát nạn của cả gia đình.

Ngoài ra, khu vực kinh doanh thường chứa lượng hàng hóa, vật liệu dễ cháy lớn hơn nhà ở thông thường, làm tăng tải trọng cháy và tốc độ lan cháy khi sự cố xảy ra. Đây là lý do PCCC nhà phố kết hợp kinh doanh cần được nhìn nhận nghiêm túc hơn PCCC nhà ở đơn thuần.

Quy định pháp lý về PCCC nhà phố kết hợp kinh doanh

Theo Nghị định 136/2020/NĐ-CP, hộ gia đình sinh sống kết hợp với sản xuất, kinh doanh phải bảo đảm các điều kiện an toàn PCCC gồm: có nội quy về phòng cháy, chữa cháy, về sử dụng điện, sử dụng lửa và các chất dễ cháy, nổ; có giải pháp thoát nạn, ngăn cháy lan, ngăn khói giữa khu vực sinh sống với khu vực kinh doanh.

Quy định cũng nêu rõ, gian phòng để ở cần bố trí tại tầng thấp, gần cầu thang, lối ra thoát nạn — nhưng với PCCC nhà phố kết hợp kinh doanh, khu vực kinh doanh cũng thường ở tầng thấp (tầng 1), nên yêu cầu ngăn cách giữa hai khu vực này càng trở nên quan trọng.

Ngăn cháy lan, ngăn khói giữa khu kinh doanh và khu sinh hoạt

Đây là yêu cầu trọng tâm khi triển khai PCCC nhà phố kết hợp kinh doanh. Gian phòng sản xuất, kinh doanh phải được ngăn cháy lan, ngăn khói với khu vực để ở của hộ gia đình, với cầu thang bộ chung của các tầng và với lối ra thoát nạn tại tầng 1 của nhà.

Trên thực tế, giải pháp ngăn cháy lan có thể thực hiện bằng vách ngăn chịu lửa, cửa ngăn cháy tại vị trí kết nối giữa khu kinh doanh và khu sinh hoạt, hoặc bố trí cầu thang riêng biệt nếu diện tích công trình cho phép. Với nhà phố có mặt bằng hẹp, việc bố trí thêm cửa ngăn cháy tại chân cầu thang là giải pháp khả thi và chi phí hợp lý nhất.

Giải pháp thoát nạn cho nhà phố kết hợp kinh doanh

Thoát nạn là yếu tố sống còn khi xảy ra cháy tại nhà phố kết hợp kinh doanh. Một số giải pháp cần ưu tiên triển khai:

• Không lắp lồng sắt (chuồng cọp) bịt kín toàn bộ ban công, lô gia — nếu cần lắp để chống trộm, phải có cửa mở được từ bên trong để làm lối thoát nạn dự phòng khi cầu thang chính bị chặn bởi khói, lửa.
• Bố trí lối thoát nạn thứ hai ngoài cầu thang bộ chính, có thể là thang thoát hiểm ngoài trời, lối ra sân sau hoặc lối lên mái nối sang công trình liền kề.
• Giữ lối thoát nạn tại tầng 1 không bị hàng hóa, tủ kệ kinh doanh che chắn, đảm bảo luôn có thể mở cửa thoát ra ngoài trong mọi thời điểm kinh doanh.
• Lắp đặt đèn chiếu sáng sự cố và biển chỉ dẫn thoát nạn tại các vị trí chuyển hướng, đặc biệt với nhà nhiều tầng có kết cấu cầu thang phức tạp.

Việc chủ động trang bị kỹ năng thoát hiểm cho cả người kinh doanh và người trong gia đình cũng quan trọng không kém thiết bị — tìm hiểu thêm tại bài kỹ năng thoát hiểm khi cháy.

Trang bị thiết bị PCCC tối thiểu cho nhà phố kinh doanh

Ngoài giải pháp kết cấu, PCCC nhà phố kết hợp kinh doanh cần trang bị đầy đủ phương tiện chữa cháy, báo cháy tối thiểu:

1. Bình chữa cháy tại mỗi tầng, ưu tiên đặt gần khu vực kinh doanh và gần lối ra thoát nạn. Bình chữa cháy bột ABC phù hợp với đa số loại hàng hóa kinh doanh phổ biến.
2. Đầu báo khói (tìm hiểu thêm tại bài đầu báo khói) lắp tại khu vực kinh doanh và hành lang cầu thang để phát hiện cháy sớm, đặc biệt quan trọng vào ban đêm khi cửa hàng đóng cửa nhưng gia đình vẫn sinh hoạt trên các tầng trên.
3. Đèn exit, đèn chiếu sáng sự cố tại các nút giao thông thoát nạn, cầu thang.
4. Búa hoặc dụng cụ phá dỡ khẩn cấp cất tại vị trí dễ lấy, hỗ trợ mở lối thoát qua lồng sắt trong trường hợp bất khả kháng.

Bảng danh mục thiết bị PCCC theo quy mô nhà phố kinh doanh

Quy mô nhà phố	Thiết bị tối thiểu cần trang bị	Vị trí lắp đặt ưu tiên
1–2 tầng, diện tích kinh doanh nhỏ	Bình chữa cháy, đầu báo khói cơ bản	Gần lối ra, khu vực kinh doanh
3–4 tầng, có sinh hoạt gia đình phía trên	Bình chữa cháy mỗi tầng, đầu báo khói, đèn exit	Cầu thang, hành lang, mỗi tầng
Trên 4 tầng hoặc kinh doanh hàng dễ cháy	Hệ thống báo cháy tự động, bình chữa cháy, lối thoát nạn thứ 2	Toàn bộ công trình, đặc biệt khu kinh doanh

Lưu ý khi cải tạo, sửa chữa nhà phố đang kinh doanh

Theo quy định, yêu cầu về đường và lối thoát nạn của khu vực, gian phòng, tầng sản xuất, kinh doanh phải đáp ứng tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật PCCC tại thời điểm cải tạo, thay đổi tính chất sử dụng. Điều này có nghĩa là khi chủ nhà mở rộng diện tích kinh doanh, chuyển đổi công năng tầng 1 từ để ở sang kinh doanh, cần rà soát lại toàn bộ giải pháp PCCC nhà phố kết hợp kinh doanh theo quy định hiện hành, không áp dụng theo tiêu chuẩn cũ tại thời điểm xây dựng ban đầu.

Đây là điểm nhiều hộ kinh doanh dễ bỏ qua, dẫn đến vi phạm quy định khi cơ quan chức năng kiểm tra hoặc khi xảy ra sự cố cháy.

Một số câu hỏi thường gặp về PCCC nhà phố kết hợp kinh doanh

Nhà phố kinh doanh nhỏ, dưới 50m² có cần tuân thủ đầy đủ quy định PCCC không? Có. Quy mô nhỏ không đồng nghĩa được miễn trừ điều kiện an toàn PCCC; hộ kinh doanh vẫn cần có nội quy PCCC, bình chữa cháy và giải pháp thoát nạn cơ bản.

Có bắt buộc phải dỡ chuồng cọp đang lắp sẵn không? Không nhất thiết phải dỡ hoàn toàn, nhưng cần cải tạo để có cửa mở được từ bên trong, đảm bảo có thể sử dụng làm lối thoát nạn dự phòng khi cần.

Ai chịu trách nhiệm nếu nhà phố kinh doanh không đảm bảo PCCC mà xảy ra cháy? Chủ hộ kinh doanh, chủ công trình chịu trách nhiệm chính theo quy định pháp luật, có thể bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự nếu để xảy ra hậu quả nghiêm trọng do vi phạm quy định PCCC.

Kết luận

PCCC nhà phố kết hợp kinh doanh đòi hỏi giải pháp toàn diện, từ ngăn cháy lan giữa khu kinh doanh và khu sinh hoạt, bố trí lối thoát nạn thứ hai, đến trang bị đầy đủ bình chữa cháy, đầu báo khói theo quy mô công trình. Chủ động rà soát và cải tạo theo quy định không chỉ giúp tránh bị xử phạt mà còn bảo vệ trực tiếp tính mạng, tài sản của cả gia đình và hoạt động kinh doanh.

Với hơn 10 năm kinh nghiệm và hơn 50 kỹ thuật viên, Báo Cháy sẵn sàng khảo sát, tư vấn giải pháp PCCC phù hợp cho từng loại nhà phố kết hợp kinh doanh. Liên hệ hotline 0979 114 114 để được hỗ trợ chi tiết.