PCCC cho chợ, trung tâm bán buôn: Tiêu chuẩn 2026

Chợ truyền thống và trung tâm bán buôn là nơi tập trung mật độ hàng hóa dễ cháy cao, hệ thống điện đấu nối chằng chịt qua nhiều năm, cùng hàng trăm gian hàng nhỏ liền kề nhau. Đây chính là lý do PCCC cho chợ luôn nằm trong nhóm được cơ quan Công an PCCC kiểm tra gắt gao nhất, đặc biệt sau các vụ cháy chợ gây thiệt hại lớn về tài sản trong những năm gần đây.

Bài viết tổng hợp tiêu chuẩn, thiết bị bắt buộc và trách nhiệm quản lý trong công tác PCCC cho chợ, giúp ban quản lý chợ và tiểu thương nắm rõ để tránh bị xử phạt hoặc đình chỉ hoạt động.

PCCC cho chợ quan trọng vì sao?

Khác với nhà ở hay văn phòng, chợ có đặc điểm hàng hóa dễ cháy tập trung dày đặc: vải vóc, nhựa, giấy, hàng gia dụng, thực phẩm khô… xếp sát nhau trong không gian hẹp. Khi cháy xảy ra tại một gian hàng, lửa có thể lan sang các gian bên cạnh chỉ trong vài phút do khoảng cách an toàn giữa các quầy sạp thường không đảm bảo.

Vì vậy, PCCC cho chợ không chỉ là yêu cầu pháp lý mà còn là biện pháp sống còn để bảo vệ tài sản của hàng trăm hộ kinh doanh cùng lúc. Một đám cháy chợ không được kiểm soát kịp thời có thể thiêu rụi toàn bộ khu vực trong thời gian rất ngắn.

Đặc điểm nguy cơ cháy nổ tại chợ, trung tâm bán buôn

Nguy cơ cháy tại chợ thường xuất phát từ một số đặc điểm cố hữu của loại hình kinh doanh này:

• Mật độ hàng hóa dễ cháy cao: vải, quần áo, nhựa, giấy, đồ gia dụng được xếp chồng lấp kín gian hàng, gần như không có khoảng trống ngăn cháy.
• Hệ thống điện cũ, đấu nối nhiều lần: nhiều chợ hoạt động hàng chục năm, dây điện được đấu thêm qua từng đợt sửa chữa, dễ dẫn đến quá tải hoặc chập điện.
• Lối đi hẹp, hàng hóa lấn chiếm: cản trở việc di chuyển của lực lượng chữa cháy tại chỗ và người dân khi cần thoát nạn.
• Thiếu khoảng cách ngăn cháy giữa các dãy sạp: khiến lửa dễ lan nhanh theo chiều ngang khi một điểm phát cháy.
• Ý thức phòng cháy của tiểu thương chưa đồng đều: thói quen thắp hương, đun nấu, hút thuốc tại gian hàng vẫn còn phổ biến ở nhiều chợ truyền thống.

Những đặc điểm này khiến công tác PCCC cho chợ đòi hỏi giải pháp đồng bộ, không thể chỉ dựa vào một vài thiết bị đơn lẻ.

Căn cứ pháp lý PCCC cho chợ hiện hành

Công tác PCCC cho chợ hiện nay được thực hiện theo các văn bản chính sau:

• Nghị định 105/2025/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ, có hiệu lực từ 01/7/2025, thay thế Nghị định 136/2020/NĐ-CP trước đây.
• QCVN 06:2022/BXD về an toàn cháy cho nhà và công trình, quy định các yêu cầu kỹ thuật về khoảng cách an toàn, lối thoát nạn, bậc chịu lửa.
• TCVN 3890:2023 về trang bị phương tiện phòng cháy và chữa cháy cho nhà và công trình.

Ban quản lý chợ có thể tham khảo toàn văn tại Nghị định 105/2025/NĐ-CP trên thuvienphapluat.vn để cập nhật đầy đủ nội dung áp dụng cho công trình thương mại.

Chợ, trung tâm bán buôn thuộc diện quản lý PCCC nào?

Do đặc thù tập trung đông người và hàng hóa dễ cháy, hầu hết chợ có mái che, chợ kiên cố và trung tâm bán buôn đều thuộc danh mục cơ sở có nguy hiểm về cháy, nổ, phải được cơ quan Công an PCCC thẩm duyệt thiết kế, nghiệm thu trước khi đưa vào hoạt động và kiểm tra định kỳ trong quá trình vận hành. Việc xác định đúng diện quản lý giúp ban quản lý chợ chuẩn bị hồ sơ PCCC cho chợ phù hợp ngay từ giai đoạn đầu.

Quy mô càng lớn, số lượng điểm kinh doanh càng nhiều thì yêu cầu PCCC cho chợ càng nghiêm ngặt, đặc biệt với các chợ đầu mối, trung tâm bán buôn có diện tích hàng nghìn mét vuông và hoạt động liên tục cả ngày lẫn đêm.

Thiết bị PCCC cho chợ bắt buộc trang bị

Dưới đây là các nhóm thiết bị PCCC cho chợ tối thiểu cần có theo quy định hiện hành:

Nhóm thiết bị	Yêu cầu áp dụng
Bình chữa cháy xách tay	Bố trí tại mỗi dãy sạp, khoảng cách tối đa theo quy định, dễ nhìn dễ lấy
Hệ thống báo cháy tự động	Bắt buộc với chợ có diện tích lớn, nhiều tầng hoặc khu vực kín
Hệ thống chữa cháy tự động (sprinkler)	Khuyến khích hoặc bắt buộc với khu vực có nguy cơ cháy cao, hàng hóa dễ cháy tập trung
Họng nước chữa cháy vách tường/ngoài nhà	Bắt buộc với chợ kiên cố, đảm bảo áp lực và lưu lượng nước theo TCVN
Đèn chiếu sáng sự cố, đèn exit	Lắp tại lối thoát nạn, cầu thang, hành lang chính
Biển cấm lửa, biển chỉ dẫn thoát nạn	Niêm yết rõ ràng tại các khu vực dễ quan sát

Ngoài các thiết bị trên, chợ có quy mô lớn nên trang bị tủ trung tâm báo cháy để giám sát toàn bộ hệ thống từ một điểm — tham khảo thêm tại bài tủ trung tâm báo cháy là gì? Cấu tạo, phân loại và cách chọn. Đầu tư đúng danh mục thiết bị PCCC cho chợ ngay từ đầu giúp tiết kiệm chi phí bổ sung, sửa chữa về sau.

Yêu cầu về lối thoát nạn khi thiết kế PCCC cho chợ

Lối thoát nạn là yếu tố sống còn khi xảy ra cháy tại khu vực đông người như chợ. Theo QCVN 06:2022/BXD, thiết kế PCCC cho chợ cần đảm bảo:

1. Mỗi khu vực kinh doanh phải có ít nhất hai lối thoát nạn độc lập, không bị hàng hóa che chắn.
2. Chiều rộng lối thoát nạn đủ cho dòng người di chuyển nhanh khi có sự cố, không bị thu hẹp bởi sạp hàng lấn chiếm.
3. Cửa thoát nạn mở được từ bên trong mà không cần chìa khóa, không khóa xích trong giờ hoạt động.
4. Khoảng cách từ điểm kinh doanh xa nhất đến lối thoát nạn gần nhất không vượt quá giới hạn quy định.

Việc rà soát định kỳ các lối thoát nạn cũng quan trọng không kém việc trang bị thiết bị, vì nhiều vụ cháy chợ trở nên nghiêm trọng do lối thoát bị hàng hóa chặn kín tại thời điểm xảy ra sự cố.

Quản lý nguồn điện tại chợ — nguy cơ hàng đầu

Chập điện là nguyên nhân phổ biến nhất trong các vụ cháy chợ tại Việt Nam. Vì vậy, PCCC cho chợ luôn đặt yêu cầu cao về quản lý hệ thống điện, cụ thể:

• Tách riêng hệ thống điện chiếu sáng, điện sinh hoạt và điện kinh doanh, có aptomat riêng cho từng khu vực, từng dãy sạp.
• Lắp aptomat chống dòng rò (RCCB/RCBO) tại tủ điện tổng và tủ điện từng khu vực để tự động ngắt khi phát hiện sự cố.
• Quy định giờ giấc sử dụng điện, cấm câu móc điện tự phát ngoài hệ thống được cấp phép.
• Kiểm tra định kỳ dây dẫn, ổ cắm tại từng gian hàng, đặc biệt vào các dịp cao điểm buôn bán khi nhu cầu sử dụng điện tăng cao.

Người phụ trách an toàn tại chợ có thể tham khảo thêm về dấu hiệu và cách phòng ngừa chập điện tại bài chập điện gây cháy: dấu hiệu cảnh báo và cách phòng ngừa để phổ biến cho tiểu thương.

Trách nhiệm của ban quản lý chợ trong công tác PCCC

Ban quản lý chợ là đơn vị chịu trách nhiệm chính trong việc tổ chức thực hiện PCCC cho chợ, bao gồm:

1. Xây dựng và trình phê duyệt phương án chữa cháy cơ sở, phù hợp với quy mô và đặc điểm từng chợ.
2. Tổ chức lực lượng PCCC tại chỗ, phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng ca trực.
3. Kiểm tra, đôn đốc tiểu thương chấp hành nội quy PCCC, không để hàng hóa lấn chiếm lối thoát nạn.
4. Tổ chức tuyên truyền, tập huấn kỹ năng chữa cháy cơ bản cho tiểu thương định kỳ.
5. Phối hợp với cơ quan Công an PCCC trong các đợt kiểm tra, diễn tập định kỳ tại chợ.

Việc xây dựng phương án chữa cháy phù hợp là bước nền tảng cho mọi hoạt động PCCC cho chợ khác — tham khảo thêm quy trình tại bài cách xây dựng phương án chữa cháy cơ sở đúng quy định.

Quy trình kiểm tra, bảo trì thiết bị PCCC cho chợ định kỳ

Thiết bị PCCC cho chợ cần được kiểm tra, bảo trì thường xuyên để đảm bảo hoạt động hiệu quả khi có sự cố. Lịch bảo trì PCCC cho chợ nên gắn với lịch hoạt động thực tế, tránh kiểm tra vào giờ cao điểm buôn bán:

• Kiểm tra áp suất, hạn sử dụng bình chữa cháy tại từng vị trí, thay thế ngay khi phát hiện hư hỏng.
• Kiểm tra hệ thống báo cháy tự động, đảm bảo đầu báo không bị bụi bẩn che khuất do đặc thù môi trường chợ nhiều bụi.
• Kiểm tra nguồn nước, áp lực họng nước chữa cháy, đảm bảo đủ lưu lượng khi cần sử dụng.
• Lưu hồ sơ kiểm định phương tiện PCCC đầy đủ, đúng chu kỳ theo quy định — tham khảo thêm tại bài kiểm định phương tiện PCCC: quy trình, cơ quan thực hiện.

Mức xử phạt nếu chợ không đáp ứng quy định PCCC

Chợ, trung tâm bán buôn không đáp ứng đầy đủ yêu cầu PCCC cho chợ có thể bị xử phạt hành chính theo khung xử phạt vi phạm PCCC hiện hành, đồng thời bị buộc tạm đình chỉ hoạt động cho đến khi khắc phục xong các tồn tại về thiết bị, hồ sơ hoặc lối thoát nạn.

Chi tiết mức phạt cho từng hành vi vi phạm được tổng hợp tại bài mức xử phạt vi phạm PCCC 2026: bảng chi tiết từng hành vi, giúp ban quản lý chợ ước tính rủi ro nếu chưa hoàn thiện hệ thống.

Kết luận

PCCC cho chợ đòi hỏi giải pháp đồng bộ từ thiết bị, quản lý nguồn điện, lối thoát nạn đến ý thức của từng tiểu thương, vì chỉ một điểm phát cháy nhỏ cũng có thể lan rộng rất nhanh trong không gian hàng hóa dày đặc. Ban quản lý chợ cần chủ động rà soát, bổ sung thiết bị và hồ sơ PCCC cho chợ theo đúng Nghị định 105/2025/NĐ-CP, thay vì chờ đến đợt kiểm tra mới xử lý.

Báo Cháy cung cấp giải pháp PCCC cho chợ trọn gói, phù hợp với chợ truyền thống, chợ đầu mối và các công trình thương mại, với hơn 10 năm kinh nghiệm và đội ngũ 50+ kỹ thuật viên trên toàn quốc. Liên hệ hotline 0979 114 114 để được khảo sát miễn phí và tư vấn giải pháp PCCC cho chợ phù hợp với quy mô của bạn.