Quy định & Pháp luật PCCC
Nghiệm thu PCCC 2026: quy định mới, hậu kiểm và việc chủ đầu tư cần làm
Th6
Nghiệm thu PCCC vừa có thay đổi đáng chú ý trong năm 2026, khi Chính phủ ban hành loạt văn bản cắt giảm thủ tục hành chính trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy. Đây là tin tốt cho các chủ đầu tư và doanh nghiệp từng gặp vướng mắc, chờ đợi kéo dài ở khâu nghiệm thu dù công trình đã hoàn thành thẩm duyệt thiết kế.
Bài viết cập nhật đầy đủ quy định mới nhất về nghiệm thu PCCC, giúp người phụ trách an toàn nắm rõ những thủ tục nào không còn phải thực hiện và cần chuẩn bị gì để triển khai đúng quy định.
Nghiệm thu PCCC là gì và vì sao quy trình vừa thay đổi?
Nghiệm thu PCCC là thủ tục xác nhận công trình đã thi công đúng theo thiết kế PCCC đã được thẩm duyệt, đủ điều kiện đưa vào sử dụng an toàn. Trước đây, sau khi hoàn thành thi công, chủ đầu tư phải chờ cơ quan Công an kiểm tra và cấp văn bản chấp thuận kết quả nghiệm thu — quy trình này từng khiến không ít dự án bị “đóng băng” nhiều tuần, thậm chí nhiều tháng dù đã hoàn thiện về mặt kỹ thuật.
Để tháo gỡ vướng mắc này, năm 2026 Chính phủ và Bộ Công an đã ban hành các văn bản cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính liên quan đến nghiệm thu PCCC, giúp rút ngắn đáng kể thời gian đưa công trình vào khai thác.
Căn cứ pháp lý mới nhất về cắt giảm thủ tục nghiệm thu PCCC
Việc thay đổi quy trình nghiệm thu PCCC dựa trên hai văn bản cốt lõi:
- Nghị quyết số 66.18/2026/NQ-CP ban hành ngày 18/5/2026, quy định về phân quyền, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh — trong đó có phụ lục riêng dành cho lĩnh vực do Bộ Công an quản lý.
- Thông tư số 62/2026/TT-BCA ban hành ngày 18/5/2026 của Bộ Công an, hướng dẫn triển khai thực hiện việc cắt giảm, đơn giản hóa các thủ tục hành chính thuộc phạm vi quản lý, trong đó có lĩnh vực PCCC.
Hai văn bản này gắn liền với Luật PCCC và Cứu nạn, cứu hộ 2024 (Luật số 55/2024/QH15) và Nghị định 105/2025/NĐ-CP — tức là phần cắt giảm thủ tục được xây dựng dựa trên nền khung pháp lý đã có từ trước, không thay đổi bản chất yêu cầu an toàn PCCC.
Ba thủ tục PCCC không còn phải thực hiện từ 2026
Không thực hiện kiểm tra công tác nghiệm thu về PCCC
Thủ tục “Kiểm tra công tác nghiệm thu về phòng cháy và chữa cháy” — trước đây quy định tại điểm c khoản 5 Điều 18 Luật PCCC và CNCH 2024 và Điều 10 Nghị định 105/2025/NĐ-CP — nay không còn phải thực hiện.
Không thực hiện nghiệm thu PCCC với công trình đã thẩm duyệt thiết kế
Đây là điểm quan trọng nhất: đối với các công trình, phương tiện giao thông đã được cơ quan Công an cấp Giấy chứng nhận thẩm duyệt thiết kế nhưng chưa được chấp thuận kết quả nghiệm thu (theo quy định cũ tại khoản 3 Điều 46 Nghị định 105/2025/NĐ-CP), thủ tục nghiệm thu PCCC không còn phải thực hiện qua bước kiểm tra, cấp văn bản chấp thuận riêng như trước.
Nói cách khác, với nhóm công trình đã hoàn thành khâu thẩm duyệt thiết kế nhưng đang tồn đọng, chờ nghiệm thu, cơ chế mới chuyển sang hướng chủ đầu tư chủ động, tự chịu trách nhiệm và áp dụng phương thức hậu kiểm, thay vì phải chờ cơ quan chức năng xuống kiểm tra trực tiếp mới được đưa công trình vào sử dụng.
Không thực hiện thủ tục phục hồi hoạt động
Bên cạnh đó, thủ tục “Phục hồi hoạt động” của cơ sở, phương tiện giao thông cơ giới, hộ gia đình và cá nhân (quy định tại điểm b khoản 5 Điều 46 Nghị định 105/2025/NĐ-CP) cũng không còn phải thực hiện, giúp đơn giản hóa quy trình tái hoạt động sau khi cơ sở đã khắc phục xong vi phạm PCCC.
Bảng tổng hợp thủ tục PCCC được cắt giảm năm 2026
| STT | Thủ tục bị cắt giảm | Căn cứ pháp lý cũ |
|---|---|---|
| I | Kiểm tra công tác nghiệm thu về PCCC | Điểm c khoản 5 Điều 18 Luật PCCC 55/2024/QH15; Điều 10 NĐ 105/2025/NĐ-CP |
| II | Nghiệm thu PCCC với công trình đã thẩm duyệt, chưa được chấp thuận kết quả nghiệm thu | Khoản 3 Điều 46 NĐ 105/2025/NĐ-CP |
| III | Phục hồi hoạt động của cơ sở, phương tiện, hộ gia đình, cá nhân | Điểm b khoản 5 Điều 46 NĐ 105/2025/NĐ-CP |
Hậu kiểm PCCC là gì? Cơ chế hoạt động
Hậu kiểm PCCC là cơ chế kiểm soát tuân thủ quy định phòng cháy chữa cháy sau khi công trình/cơ sở đã đưa vào vận hành — thay vì kiểm tra trước như nghiệm thu.
Trước đây (đến 30/6/2026) — tiền kiểm:
Thi công hoàn thành → Nộp hồ sơ nghiệm thu → Cảnh sát PCCC kiểm tra → Cấp biên bản nghiệm thu → Mới được đưa vào sử dụng.
Từ 01/7/2026 — hậu kiểm PCCC:
Thi công hoàn thành → Chủ đầu tư tự xác nhận đạt chuẩn → Đưa vào sử dụng → Cảnh sát PCCC kiểm tra định kỳ/đột xuất sau đó.
Điểm mấu chốt: Chủ đầu tư chịu trách nhiệm tự đảm bảo công trình đáp ứng toàn bộ yêu cầu PCCC theo QCVN và TCVN hiện hành, không cần chờ cơ quan nhà nước xác nhận. Nếu hậu kiểm PCCC phát hiện không đạt, toàn bộ trách nhiệm và hậu quả pháp lý thuộc về chủ đầu tư/chủ cơ sở.
So sánh: Nghiệm thu PCCC vs hậu kiểm PCCC
| Tiêu chí | Nghiệm thu (đến 30/6/2026) | Hậu kiểm (từ 01/7/2026) |
|---|---|---|
| Thời điểm kiểm tra | Trước khi đưa vào sử dụng | Sau khi đang vận hành |
| Chủ thể kiểm tra | Cơ quan Cảnh sát PCCC | Cơ quan Cảnh sát PCCC |
| Thủ tục hành chính | Có (hồ sơ, lịch hẹn, biên bản) | Không (trừ hồ sơ lưu tại cơ sở) |
| Trách nhiệm chủ đầu tư | Chia sẻ với cơ quan nhà nước | Toàn bộ trách nhiệm |
| Rủi ro nếu vi phạm | Không được nghiệm thu | Bị phạt, đình chỉ sau khi đã hoạt động |
| Thời gian thông quan | Chờ lịch cơ quan PCCC (2–4 tuần) | Ngay sau khi thi công xong |
Nghiệm thu PCCC có còn cần thiết không?
Cần nhấn mạnh: việc cắt giảm thủ tục hành chính không đồng nghĩa với việc bỏ qua yêu cầu an toàn PCCC. Công trình vẫn bắt buộc phải thi công đúng theo hồ sơ thiết kế đã được thẩm duyệt — đây vẫn là điều kiện tiên quyết. Điều thay đổi là quy trình xác nhận sau thi công được đơn giản hóa, giảm bớt khâu trung gian, chứ không phải bỏ hoàn toàn trách nhiệm bảo đảm an toàn của công trình.
Vì vậy, chủ đầu tư và đơn vị thi công càng cần tuân thủ nghiêm ngặt bản thiết kế đã thẩm duyệt, vì trách nhiệm pháp lý nếu xảy ra sự cố sẽ thuộc về các bên trực tiếp thi công, giám sát, thay vì dựa vào việc “đã được cơ quan chức năng kiểm tra nghiệm thu” như trước.
Quy trình nghiệm thu PCCC nội bộ mà chủ đầu tư phải thực hiện
Dù không cần cơ quan công an xác nhận, chủ đầu tư vẫn cần thực hiện đầy đủ các bước sau:
Bước 1 — Đối chiếu hồ sơ thiết kế đã thẩm duyệt: Rà soát toàn bộ hạng mục PCCC: báo cháy tự động, hệ thống chữa cháy, phương tiện chữa cháy tại chỗ, lối thoát nạn, đèn sự cố, đèn exit, biển báo…
Bước 2 — Kiểm tra thực địa từng hạng mục: Phối hợp nhà thầu và đơn vị giám sát. Đặc biệt lưu ý: thiết bị phải có tem kiểm định hợp lệ; hệ thống báo cháy, sprinkler thử vận hành đúng thông số TCVN 7026; bình chữa cháy còn hạn sử dụng và áp suất đủ.
Bước 3 — Lập biên bản nghiệm thu nội bộ: Ghi nhận kết quả kiểm tra từng hạng mục, có chữ ký chủ đầu tư, nhà thầu và đơn vị giám sát.
Bước 4 — Hoàn chỉnh hồ sơ lưu trữ: Giấy chứng nhận thẩm duyệt thiết kế, biên bản kiểm tra nội bộ, chứng chỉ/kiểm định thiết bị, nhật ký lắp đặt.
Tác động của quy định mới đến chủ đầu tư và doanh nghiệp
Việc điều chỉnh quy trình nghiệm thu PCCC mang lại một số lợi ích thực tế:
- Tiết kiệm thời gian, chi phí: rút ngắn thời gian chờ đợi từ vài tuần đến vài tháng so với quy trình cũ, giảm chi phí cơ hội cho dự án.
- Tránh chồng chéo thủ tục: công trình đã qua bước thẩm duyệt thiết kế khắt khe không phải giải trình, kiểm tra lại nhiều lần ở khâu nghiệm thu.
- Nâng cao trách nhiệm của chủ đầu tư và đơn vị tư vấn: buộc các bên tham gia thi công, giám sát phải tuân thủ tuyệt đối thiết kế đã duyệt, tự chịu trách nhiệm trước pháp luật.
Doanh nghiệp cần làm gì để triển khai đúng quy định mới
Để áp dụng đúng quy định mới về nghiệm thu PCCC, doanh nghiệp nên:
- Rà soát tình trạng hồ sơ PCCC của công trình: đã có Giấy chứng nhận thẩm duyệt thiết kế hay chưa, có đang tồn đọng ở bước chờ nghiệm thu hay không.
- Cập nhật văn bản hướng dẫn tại địa phương, vì Công an các tỉnh, thành phố đang triển khai Thông tư 62/2026/TT-BCA theo tiến độ riêng.
- Bảo đảm thi công đúng 100% theo hồ sơ thiết kế đã thẩm duyệt, lưu đầy đủ hồ sơ, biên bản nghiệm thu nội bộ để chứng minh khi cần.
- Liên hệ đơn vị tư vấn PCCC có kinh nghiệm để được hỗ trợ rà soát hồ sơ, tránh sai sót dù thủ tục đã được đơn giản hóa.
Rủi ro nếu không tuân thủ trong thời kỳ hậu kiểm
Nếu hậu kiểm phát hiện vi phạm sau khi cơ sở đã vận hành:
- Phạt tiền theo NĐ 144/2021 — từ vài triệu đến 100 triệu đồng (tổ chức).
- Đình chỉ hoạt động — ngay lập tức nếu vi phạm nghiêm trọng về an toàn.
- Buộc khắc phục — tốn kém hơn nhiều so với làm đúng ngay từ đầu.
- Trách nhiệm bồi thường nếu xảy ra sự cố gây thiệt hại về người và tài sản.
- Truy cứu hình sự với người phụ trách nếu vi phạm có yếu tố cố ý hoặc tái phạm.
Xem thêm: Mức xử phạt vi phạm PCCC 2026 — bảng chi tiết theo từng hành vi
Kết luận
Nghiệm thu PCCC năm 2026 đã được đơn giản hóa đáng kể nhờ Nghị quyết 66.18/2026/NQ-CP và Thông tư 62/2026/TT-BCA, đặc biệt với nhóm công trình đã hoàn thành thẩm duyệt thiết kế nhưng tồn đọng ở khâu chờ nghiệm thu. Tuy nhiên, đây là bước cắt giảm về thủ tục hành chính, không phải cắt giảm yêu cầu an toàn — doanh nghiệp vẫn cần tuân thủ đầy đủ hồ sơ thiết kế và tự chịu trách nhiệm cao hơn trong suốt quá trình thi công.
Liên hệ Báo Cháy qua hotline 0979 114 114 để được tư vấn rà soát hồ sơ PCCC và cập nhật đúng quy định nghiệm thu mới nhất.
Xem thêm: Nghị định 105/2025/NĐ-CP: Hướng dẫn thi hành Luật PCCC · Thủ tục xin giấy phép PCCC cho cơ sở kinh doanh · Mức xử phạt vi phạm PCCC mới nhất