Sản phẩm
Chăn chống cháy là gì? Cách dùng và khi nào nên chọn thay bình chữa cháy
Th7
Trong căn bếp gia đình hay khu vực bếp ăn công nghiệp, đám cháy nhỏ do dầu mỡ hoặc quần áo bắt lửa xảy ra thường xuyên hơn người ta nghĩ. Ở những tình huống này, chăn chống cháy đôi khi xử lý nhanh và an toàn hơn cả bình chữa cháy, nhưng không phải ai cũng biết cách dùng đúng hoặc biết khi nào nên chọn thiết bị này.
Bài viết giúp người phụ trách an toàn hiểu rõ chăn chống cháy là gì, cấu tạo, cách sử dụng đúng kỹ thuật và thời điểm nên ưu tiên dùng chăn chống cháy thay vì bình chữa cháy.
Chăn chống cháy là gì?
Chăn chống cháy là tấm vải chuyên dụng làm từ sợi chịu nhiệt, dùng để phủ trực tiếp lên đám cháy nhỏ hoặc quấn quanh người nhằm cách ly ngọn lửa khỏi oxy, giúp dập tắt đám cháy mà không cần hóa chất hay nước.
Khác với bình chữa cháy dùng áp lực phun chất chữa cháy vào đám cháy, chăn chống cháy hoạt động theo nguyên lý ngăn cách hoàn toàn đơn giản: che kín nguồn cháy để cắt nguồn oxy nuôi lửa. Chính vì cơ chế đơn giản này, chăn chống cháy rất phù hợp với người không có kỹ năng chuyên môn, kể cả trẻ em lớn hoặc người cao tuổi trong gia đình.
Cấu tạo và chất liệu chăn chống cháy
Chăn chống cháy phổ biến trên thị trường hiện nay được làm từ hai nhóm chất liệu chính:
- Sợi thủy tinh (fiberglass): chịu nhiệt cao, không cháy, không chảy nhựa, thường được tráng thêm lớp phủ chống thấm để tăng độ bền.
- Vải dạ cotton tẩm hóa chất chống cháy: mềm hơn, giá thành thấp hơn, nhưng khả năng chịu nhiệt thấp hơn sợi thủy tinh và cần nhúng nước trước khi dùng để tăng hiệu quả cách ly lửa.
Chăn chống cháy thường được gấp gọn trong hộp hoặc túi đựng có dây kéo, treo cố định ở vị trí dễ lấy như gần bếp, hành lang hoặc lối ra vào để có thể lấy ra sử dụng trong vài giây khi có sự cố.
Khả năng chịu nhiệt của chăn chống cháy
Đây là thông số quan trọng nhất khi chọn chăn chống cháy. Theo thông số kỹ thuật phổ biến trên thị trường, chăn chống cháy làm từ sợi thủy tinh có thể chịu được mức nhiệt lên đến khoảng 550°C, trong khi một số dòng chăn chất lượng cao có thể chịu nhiệt tới 900°C trong thời gian ngắn khi tiếp xúc trực tiếp với ngọn lửa.
Khả năng chịu nhiệt này đủ để chăn chống cháy xử lý các đám cháy nhỏ như cháy chảo dầu, cháy quần áo hoặc cháy vật dụng nhỏ trong gia đình, nhưng không đủ để đối phó với đám cháy đã lan rộng hoặc cháy có nguồn nhiệt liên tục như cháy do rò rỉ gas.
Cách sử dụng chăn chống cháy đúng kỹ thuật
Sử dụng đúng cách quyết định hiệu quả dập lửa và mức độ an toàn của người thao tác. Các bước cơ bản gồm:
- Kéo hai dây ở góc dưới của túi đựng để lấy chăn chống cháy ra nhanh chóng.
- Cầm chắc hai góc trên của chăn, giơ chăn lên phía trước để che mặt và cơ thể, tránh bức xạ nhiệt từ đám cháy tạt vào người.
- Tiến lại gần đám cháy theo hướng ngược gió nếu ở ngoài trời, tránh đứng chắn lối thoát nạn của bản thân.
- Phủ kín chăn lên toàn bộ đám cháy, ấn nhẹ các mép chăn xuống bề mặt để cắt hoàn toàn nguồn oxy.
- Giữ nguyên chăn trên đám cháy cho đến khi chắc chắn lửa đã tắt hẳn, không nhấc chăn lên kiểm tra quá sớm vì oxy tràn vào có thể khiến lửa bùng lại.
Với chăn dạ cotton, nên nhúng qua nước trước khi phủ lên đám cháy nếu có đủ thời gian, giúp các sợi vải nở ra và bịt kín các khe hở tốt hơn, tăng hiệu quả cách ly lửa.
Khi nào nên dùng chăn chống cháy thay bình chữa cháy?
Chăn chống cháy phù hợp nhất với các tình huống sau:
- Cháy chảo dầu mỡ trong bếp: phun bình chữa cháy gốc nước hoặc bột vào chảo dầu đang cháy có thể khiến dầu bắn tung tóe, làm lửa lan rộng hơn — chăn chống cháy xử lý an toàn hơn nhiều trong trường hợp này.
- Người bị bắt lửa vào quần áo: quấn chăn quanh người để dập lửa nhanh, hạn chế bỏng nặng.
- Đám cháy nhỏ trên vật dụng, thiết bị điện tử đã ngắt điện: phủ kín để cách ly oxy mà không cần dùng chất chữa cháy có thể gây hư hỏng thiết bị.
Ngược lại, với đám cháy đã lan rộng, cháy chất lỏng dễ cháy diện tích lớn hoặc cháy thiết bị điện đang có điện, cần dùng bình chữa cháy đúng loại kết hợp ngắt nguồn điện trước — tham khảo thêm cách phân loại tại bài phân loại đám cháy A, B, C, D, F để chọn thiết bị phù hợp.
Bảng so sánh chăn chống cháy và bình chữa cháy
| Tiêu chí | Chăn chống cháy | Bình chữa cháy xách tay |
|---|---|---|
| Nguyên lý hoạt động | Cách ly oxy bằng cách phủ kín | Phun chất chữa cháy dập lửa |
| Phù hợp với | Đám cháy nhỏ, cháy chảo dầu, người bắt lửa | Đám cháy nhiều loại, diện tích lớn hơn |
| Độ khó sử dụng | Rất dễ, không cần kỹ năng | Cần thao tác đúng kỹ thuật (quy tắc PASS) |
| Tái sử dụng sau khi dùng | Không nên tái sử dụng | Cần nạp sạc lại sau khi dùng |
| Vị trí lắp đặt phổ biến | Gần bếp, hành lang, cửa ra vào | Hành lang, cầu thang, khu kỹ thuật |
Bảng trên cho thấy chăn chống cháy và bình chữa cháy không thay thế hoàn toàn cho nhau mà nên trang bị song song, mỗi thiết bị xử lý tốt một nhóm tình huống khác nhau.
Cách bảo quản chăn chống cháy sau khi dùng
Một lưu ý quan trọng nhưng thường bị bỏ qua: chăn chống cháy cần được thay mới sau mỗi lần sử dụng để dập lửa thực tế, kể cả khi quan sát bằng mắt thường thấy chăn còn nguyên vẹn, vì lớp sợi chịu nhiệt có thể đã suy giảm chất lượng sau khi tiếp xúc với nhiệt độ cao.
Ngoài ra, cần lưu ý:
- Bảo quản chăn chống cháy ở nơi khô ráo, thoáng mát, tránh ánh nắng trực tiếp làm giòn sợi vải.
- Không gấp chăn quá chặt trong thời gian dài, tránh làm nứt gãy lớp sợi thủy tinh.
- Kiểm tra định kỳ túi đựng, dây kéo để đảm bảo lấy chăn ra được ngay khi cần.
Nên trang bị chăn chống cháy ở đâu?
Chăn chống cháy nên được ưu tiên lắp đặt tại các khu vực có nguy cơ cháy do dầu mỡ hoặc tiếp xúc gần với người, bao gồm nhà bếp gia đình, bếp ăn công nghiệp, nhà hàng, phòng thí nghiệm và khu vực để xe có sạc pin. Với các không gian này, chăn chống cháy nên được lắp đặt song song với bình chữa cháy và đầu báo khói để tăng khả năng ứng phó khi có sự cố — tham khảo thêm bài cách sử dụng bình chữa cháy đúng kỹ thuật để trang bị đầy đủ hơn cho không gian bếp.
Đối với các nguyên nhân cháy nổ phổ biến trong gia đình liên quan đến bếp núc và thiết bị điện, người phụ trách an toàn có thể tham khảo thêm tại bài nguyên nhân cháy nổ thường gặp trong gia đình và cách phòng tránh để chủ động phòng ngừa từ sớm. Ngoài ra, theo khuyến cáo an toàn từ Cục Cảnh sát Phòng cháy, chữa cháy và Cứu nạn, cứu hộ, mỗi gia đình nên có ít nhất một thiết bị chữa cháy ban đầu phù hợp với đặc điểm sinh hoạt của mình, trong đó chăn chống cháy là lựa chọn được khuyến khích cho khu vực bếp.
Kết luận
Chăn chống cháy là thiết bị đơn giản nhưng hiệu quả cao với các đám cháy nhỏ, đặc biệt là cháy dầu mỡ trong bếp hoặc khi người bị bắt lửa vào quần áo. Hiểu đúng nguyên lý hoạt động, cách sử dụng và giới hạn của chăn chống cháy giúp người phụ trách an toàn trang bị đúng thiết bị cho đúng tình huống, thay vì chỉ dựa vào một loại phương tiện chữa cháy duy nhất.
Báo Cháy cung cấp chăn chống cháy chính hãng cùng đầy đủ thiết bị PCCC khác cho gia đình và doanh nghiệp, với hơn 10 năm kinh nghiệm và hơn 5.000 khách hàng tin dùng. Liên hệ hotline 0979 114 114 để được tư vấn loại chăn chống cháy phù hợp với không gian của bạn.