Kiến thức PCCC, Sản phẩm
Thiết bị báo cháy chống nổ: ký hiệu Ex, cách chọn cho kho xăng dầu, hóa chất
Th10
Trả lời nhanh: thiết bị báo cháy chống nổ là đầu báo, nút nhấn, đèn, chuông được thiết kế để không trở thành nguồn gây cháy trong khu vực có khí, hơi hoặc bụi dễ cháy. Hai kiểu phổ biến là an toàn nội tại (Ex i) – giới hạn năng lượng, phải lắp qua rào chắn an toàn – và vỏ chịu áp (Ex d) – vỏ đủ bền để chặn ngọn lửa bên trong. baochay.vn có các mã Hochiki như đầu báo khói SOC-E-IS, đầu báo nhiệt FFH-2E, đèn chỉ thị TPLD-R; giá báo theo dự án qua 0979 114 114.
Kho xăng dầu, trạm khí, xưởng sơn, kho hóa chất, phòng ắc quy hay nhà máy bột là những nơi một tia lửa nhỏ từ thiết bị điện cũng có thể gây nổ. Lắp đầu báo cháy thông thường ở đây vừa sai thiết kế vừa nguy hiểm. Bài này giải thích cách đọc ký hiệu chống nổ, chọn loại thiết bị theo khu vực và những lỗi hay gặp khi thi công.
Vì sao khu vực dễ cháy nổ cần thiết bị riêng?
Thiết bị báo cháy thường có mạch điện, tiếp điểm và linh kiện có thể phát tia lửa hoặc nóng lên. Trong môi trường có hơi xăng, khí gas, dung môi hoặc bụi mịn, nhiệt và tia lửa đó đủ để kích nổ hỗn hợp. Thiết bị chống nổ được chứng nhận để không đạt tới năng lượng hoặc nhiệt độ có thể gây cháy hỗn hợp khí trong nhóm khí và cấp nhiệt độ ghi trên nhãn.
Đọc ký hiệu chống nổ trên nhãn thiết bị
Ví dụ đầu báo khói Hochiki SOC-E-IS có ký hiệu ATEX Ex ia IIC T5. Mỗi phần có nghĩa riêng:
| Ký hiệu | Ý nghĩa | Ghi chú |
|---|---|---|
| Ex | Thiết bị chống nổ | Có chứng nhận cho môi trường nguy hiểm |
| ia / ib | An toàn nội tại | ia mức bảo vệ cao hơn ib |
| d | Vỏ chịu áp (flameproof) | Vỏ chặn được vụ nổ bên trong |
| IIA / IIB / IIC | Nhóm khí | IIC khắt khe nhất (hydro, axetylen), dùng được cho IIA, IIB |
| T1 … T6 | Cấp nhiệt độ bề mặt tối đa | T4 ≤ 135 °C, T5 ≤ 100 °C, T6 ≤ 85 °C |
Quy tắc chung: nhóm khí và cấp nhiệt độ của thiết bị phải bằng hoặc khắt khe hơn yêu cầu của khu vực lắp đặt. Khu vực có chất cháy nhiệt độ tự bốc cháy thấp cần cấp T cao hơn (T5, T6).
An toàn nội tại hay vỏ chịu áp?
| Tiêu chí | An toàn nội tại (Ex i) | Vỏ chịu áp (Ex d) |
|---|---|---|
| Nguyên lý | Giới hạn điện áp, dòng điện để không đủ năng lượng gây cháy | Vỏ kim loại chắc, chặn ngọn lửa không thoát ra ngoài |
| Thiết bị đi kèm | Bắt buộc có rào chắn an toàn (barrier) hoặc bộ cách ly đặt ở vùng an toàn | Ống luồn dây, đầu cáp chống nổ đúng chuẩn |
| Bảo trì | Có thể thao tác khi đang có điện theo quy trình | Phải cắt điện trước khi mở vỏ |
| Kích thước, trọng lượng | Nhỏ, nhẹ như thiết bị thường | Nặng, cồng kềnh hơn |
| Ví dụ Hochiki trên baochay.vn | Đầu báo khói SOC-E-IS | Đầu báo nhiệt FFH-2E (kiểu chịu áp, chứng nhận TIIS) |
Chọn thiết bị theo khu vực
| Khu vực | Nguy cơ chính | Thiết bị nên cân nhắc |
|---|---|---|
| Kho xăng dầu, khu bồn | Hơi xăng, cháy lan nhanh, tỏa nhiệt lớn | Đầu báo nhiệt chống nổ, đầu báo lửa; đầu báo gas chống nổ ở điểm rò |
| Xưởng sơn, pha dung môi | Hơi dung môi, khói | Đầu báo khói an toàn nội tại, nút nhấn chống nổ |
| Kho hóa chất | Nhiều chất khác nhau | Chọn theo nhóm khí khắt khe nhất có trong kho |
| Phòng ắc quy | Khí hydro (nhóm IIC) | Thiết bị đạt IIC |
| Trạm khí, phòng đặt bình gas | Khí gas rò rỉ | Đầu báo gas + đầu báo nhiệt chống nổ |
Với cây xăng, xem thêm bài quy định PCCC cây xăng, trạm xăng dầu để biết thiết bị cần trang bị theo quy định hiện hành.
Thiết bị chống nổ Hochiki có trên baochay.vn
| Mã | Loại | Đặc điểm chính | Giá |
|---|---|---|---|
| SOC-E-IS | Đầu báo khói quang điện thường, an toàn nội tại | ATEX Ex ia IIC T5, IP42, 12–30 VDC, đế YBN-R/4(IS) | Liên hệ |
| FFH-2E | Đầu báo nhiệt cố định chống nổ | Kiểu vỏ chịu áp, chứng nhận TIIS, dòng báo động 100 mA tại 30 VDC | Liên hệ |
| TPLD-R | Đèn chỉ thị chống nổ | Sản xuất tại Nhật, chứng nhận TIIS | Liên hệ |
Các thiết bị này là dòng báo cháy thường, kết nối với tủ thường như tủ Hochiki HCV-4 (3.001.000đ) hoặc tủ 10 kênh RPS-AAW10(JE). Tủ trung tâm luôn đặt ở vùng an toàn, ngoài khu vực nguy hiểm.
Trang bị chữa cháy đi kèm
Báo cháy chỉ là bước phát hiện. Khu vực có xăng dầu, dung môi, thiết bị điện cần thêm phương tiện chữa cháy ban đầu phù hợp:
| Sản phẩm | Giá | Phù hợp |
|---|---|---|
| Bình CO2 3kg MT3-DRA | 350.000đ | Tủ điện, thiết bị điện |
| Bình CO2 5kg MT5-VIC | 543.953đ | Phòng kỹ thuật, phòng máy |
| Thùng phi đựng cát PCCC | 290.000đ | Dập đám cháy xăng dầu tràn nhỏ |
Kho xăng dầu xem thêm bài bình chữa cháy foam cho kho xăng dầu.
Lỗi thường gặp khi lắp báo cháy chống nổ
- Lắp thiết bị an toàn nội tại mà không có rào chắn: thiết bị mất tính năng an toàn nội tại.
- Chọn sai nhóm khí: thiết bị IIB lắp ở phòng ắc quy có hydro (cần IIC).
- Đi dây sai: mạch an toàn nội tại đi chung máng với cáp động lực, không tách biệt và đánh dấu.
- Đặt tủ trung tâm hoặc rào chắn trong vùng nguy hiểm.
- Mở vỏ chịu áp khi còn điện hoặc làm trầy mặt bích, khiến vỏ mất khả năng chặn lửa.
Câu hỏi thường gặp
Có thể dùng đầu báo thường bọc thêm hộp kín thay cho đầu báo chống nổ không?
Không. Hộp kín tự chế không có chứng nhận chống nổ và còn làm khói, nhiệt khó tới cảm biến. Chỉ dùng thiết bị có chứng nhận phù hợp khu vực.
Đầu báo chống nổ có dùng với tủ báo cháy thường bình thường được không?
Được, nếu là dòng thường của cùng hệ và lắp đúng thiết bị trung gian (rào chắn cho loại Ex i) theo hướng dẫn của hãng. Tủ đặt ngoài vùng nguy hiểm.
Nên chọn đầu báo khói hay đầu báo nhiệt cho kho xăng dầu?
Đám cháy xăng dầu tỏa nhiệt nhanh và ít khói âm ỉ, nên đầu báo nhiệt hoặc đầu báo lửa thường được dùng; khu vực có nhiều vật liệu sinh khói thì bổ sung đầu báo khói. Đơn vị thiết kế sẽ chọn theo bản vẽ và hồ sơ PCCC. Xem thêm đầu báo nhiệt.
Giá thiết bị báo cháy chống nổ bao nhiêu?
Giá phụ thuộc chứng nhận, nhóm khí và số lượng nên baochay.vn báo giá theo dự án. Gọi 0979 114 114 và gửi danh sách khu vực để nhận báo giá.
Nhận tư vấn và báo giá
baochay.vn tư vấn chọn thiết bị chống nổ, tủ trung tâm và phương tiện chữa cháy cho kho, xưởng, trạm khí. Gọi 0979 114 114. Xem thêm thiết bị Hochiki thường, báo cháy Hochiki và dịch vụ lắp đặt hệ thống báo cháy.