Hướng dẫn lắp đặt & bảo trì, Kiến thức PCCC
Số lượng đầu báo khói trên 1 zone: cách tính và ví dụ dự toán
Th10
Trả lời nhanh: Không có một con số cố định cho số lượng đầu báo khói trên 1 zone. Số đầu báo trong mỗi zone (vùng/kênh của tủ báo cháy thường) được quyết định bởi 3 yếu tố: diện tích bảo vệ của mỗi đầu báo theo chiều cao trần, cách chia vùng trên bản vẽ (theo tầng, khu, phòng) và dòng tải tối đa của kênh mà nhà sản xuất tủ cho phép. Trong thi công thực tế, mỗi zone thường chỉ gồm vài đến khoảng hai chục đầu báo để khi có báo động còn khoanh vùng nhanh. Bài viết dưới đây hướng dẫn cách tính, kèm ví dụ dự toán với giá thật trên baochay.vn.
Zone trong hệ thống báo cháy là gì?
Trong hệ thống báo cháy thường (conventional), tủ trung tâm không biết đầu báo nào đang báo cháy mà chỉ biết kênh (zone) nào có tín hiệu. Mỗi zone là một tuyến dây nối song song nhiều đầu báo, nút nhấn và kết thúc bằng điện trở cuối tuyến. Tủ 4 kênh quản lý 4 vùng, tủ 8 kênh quản lý 8 vùng.
Vì vậy, zone càng nhiều đầu báo thì khi có sự cố, người trực càng mất thời gian đi tìm điểm cháy. Đây là lý do số đầu báo mỗi zone cần được tính hợp lý chứ không phải “nhồi” tối đa cho đỡ tốn tủ. Nếu công trình lớn, nhiều phòng, nên cân nhắc hệ thống báo cháy địa chỉ – mỗi đầu báo có địa chỉ riêng (xem thêm so sánh báo cháy thường và địa chỉ).
3 yếu tố quyết định số đầu báo khói trên 1 zone
1. Diện tích bảo vệ của mỗi đầu báo
Mỗi đầu báo khói điểm chỉ giám sát được một diện tích nhất định, và diện tích này giảm khi trần cao lên. Bảng dưới lấy theo bài đầu báo khói là gì của baochay.vn, áp dụng cho trần phẳng:
| Chiều cao trần | Diện tích bảo vệ tối đa/đầu báo | Khoảng cách tối đa giữa 2 đầu báo |
|---|---|---|
| ≤ 4,0 m | 85 m² | 11,3 m |
| 4,0–6,0 m | 60 m² | 9,5 m |
| 6,0–8,0 m | 40 m² | 7,7 m |
| 8,0–10,0 m | 25 m² | 6,1 m |
Trần có dầm, vách ngăn, kho xếp hàng cao hay phòng nhỏ đều làm số đầu báo tăng lên so với phép chia diện tích. Tiêu chuẩn thiết kế hệ thống báo cháy hiện hành là TCVN 7568-14:2025 (thay cho TCVN 5738:2021); số liệu cuối cùng luôn phải lấy theo hồ sơ thiết kế được duyệt. Trần trên 9–10 m nên chuyển sang đầu báo khói tia chiếu (beam).
2. Cách chia vùng trên bản vẽ
Zone nên bám theo ranh giới dễ nhận biết để người trực đọc tủ là biết ngay khu nào:
- Mỗi tầng ít nhất 1 zone riêng; không gộp 2 tầng vào chung một kênh.
- Khu có nguy cơ khác nhau (kho, văn phòng, xưởng sản xuất, phòng điện) nên tách zone.
- Khu dùng đầu báo khác loại – ví dụ bếp, gara dùng đầu báo nhiệt – vẫn có thể chung zone với đầu báo khói nếu cùng hãng, cùng điện áp, nhưng tách zone sẽ dễ xử lý sự cố hơn.
- Khi hệ báo cháy dùng để kích hoạt chữa cháy tự động, mỗi điểm cần được giám sát bởi 2 đầu báo thuộc 2 kênh khác nhau để tránh kích hoạt nhầm (xem quy trình lắp đặt hệ thống báo cháy).
3. Dòng tải tối đa của mỗi kênh
Mỗi đầu báo tiêu thụ một dòng nhỏ ở chế độ giám sát. Tổng dòng của cả zone không được vượt mức nhà sản xuất tủ quy định, nếu không tủ có thể báo lỗi hoặc không nhận được tín hiệu báo cháy. Con số này nằm trong tài liệu kỹ thuật của từng tủ (Horing, Yong Jin, Dahua, GST…), vì vậy nên dùng đầu báo cùng hãng, cùng điện áp với tủ (ví dụ đầu báo 24V cho tủ 24V; đầu báo 12V như Horing AH-0311-4 hoặc MPF-33T phải đi với tủ 12V tương ứng).
Cách tính số đầu báo và số zone – 4 bước
- Bước 1: Đo diện tích từng khu và chiều cao trần.
- Bước 2: Chia diện tích cho diện tích bảo vệ ở bảng trên, làm tròn lên, rồi cộng thêm đầu báo cho phòng nhỏ, khu bị dầm/vách chia cắt.
- Bước 3: Gom đầu báo thành zone theo tầng/khu; mỗi zone giữ ở mức dễ khoanh vùng và không vượt dòng tải của kênh.
- Bước 4: Đếm số zone để chọn tủ 4, 5 hoặc 8 kênh, nên chừa 1–2 kênh dự phòng cho mở rộng.
Ví dụ dự toán: xưởng 1.200 m², trần 5 m
Giả sử xưởng 1 tầng, chia 2 khu (sản xuất 800 m² và kho 400 m²), trần 5 m → diện tích bảo vệ 60 m²/đầu. Khu sản xuất cần tối thiểu 14 đầu, kho 7 đầu; cộng thêm cho khu bị vách chia, lấy tròn 22 đầu báo, chia 2 zone. Số lượng chỉ để minh họa, số thực tế lấy theo bản vẽ thiết kế.
| Hạng mục | Số lượng | Đơn giá (đ) | Thành tiền (đ) |
|---|---|---|---|
| Tủ báo cháy 4 kênh Yong Jin YJ-W820-4 | 1 | 2.970.000 | 2.970.000 |
| Đầu báo khói Yong Jin YJK604-2 | 22 | 165.000 | 3.630.000 |
| Nút nhấn Yong Jin YJ9718 | 2 | 130.000 | 260.000 |
| Còi báo cháy Yong Jin YJ207 | 2 | 110.000 | 220.000 |
| Cộng thiết bị chính | 7.080.000 |
Chưa gồm cáp tín hiệu, ống luồn, ắc quy dự phòng và nhân công. Tủ 4 kênh dùng 2 zone vẫn còn 2 kênh dự phòng. Tham khảo thêm chi phí lắp đặt hệ thống báo cháy và bảng giá thiết bị PCCC.
Chọn tủ theo số zone – giá trên baochay.vn
| Số kênh | Model | Giá (đ) |
|---|---|---|
| 4 | Dahua DHI-HY-C102-4 | 1.900.000 |
| 4 | Yong Jin YJ-W820-4 | 2.970.000 |
| 4 | Horing AH00212-4 | 3.160.000 |
| 5 | Horing AH00212-5 | 4.939.000 |
| 8 | Yong Jin YJ-808 | 3.070.000 |
| 8 | Dahua DHI-HY-C102-8 | 3.492.000 |
| 8 | Horing AH00212-8 | 5.498.000 |
So sánh chi tiết các tủ 4 kênh có trong bài tủ trung tâm báo cháy 4 kênh. Đầu báo khói thường trên web có giá từ 150.000đ (Dahua DHI-HY-C131), 165.000đ (Yong Jin YJK604-2) đến 202.000đ (Horing AH-8011-2 24V) – xem danh mục báo cháy khác và Horing thường.
Lỗi thường gặp khi chia zone
| Lỗi | Hậu quả | Cách tránh |
|---|---|---|
| Gộp nhiều tầng vào 1 zone | Báo cháy nhưng không biết tầng nào | Mỗi tầng ít nhất 1 zone |
| Nhồi quá nhiều đầu báo/kênh | Tủ báo lỗi, khó tìm điểm cháy | Tuân theo dòng tải của tủ, chia nhỏ zone |
| Trộn đầu báo khác hãng, khác điện áp | Không nhận tín hiệu hoặc báo giả | Dùng thiết bị cùng hãng với tủ |
| Thiếu điện trở cuối tuyến | Tủ báo lỗi đứt dây liên tục | Lắp đúng điện trở theo tài liệu tủ |
| Không chừa kênh dự phòng | Mở rộng phải thay tủ | Chọn tủ dư 1–2 kênh |
Câu hỏi thường gặp
1 zone tối đa được bao nhiêu đầu báo khói?
Giới hạn phụ thuộc dòng tải của kênh do nhà sản xuất tủ công bố và yêu cầu của tiêu chuẩn, hồ sơ thiết kế. Thực tế nên giữ mỗi zone ở mức đủ nhỏ để khoanh vùng nhanh – thường chỉ một tầng hoặc một khu.
Đầu báo khói và đầu báo nhiệt có chung 1 zone được không?
Được, nếu cùng hãng, cùng điện áp và tủ hỗ trợ. Tuy vậy tách zone riêng cho bếp, gara sẽ giúp phân biệt sự cố nhanh hơn.
Hết kênh trên tủ thì làm thế nào?
Thay tủ nhiều kênh hơn (4 → 8 kênh) hoặc, với công trình nhiều phòng, chuyển sang hệ địa chỉ. Không nên đấu thêm đầu báo vào zone đã đầy.
Có cần thiết kế trước khi lắp không?
Có. Công trình thuộc diện phải thẩm duyệt, nghiệm thu cần bản vẽ thiết kế; nhà nhỏ cũng nên có sơ đồ zone để bảo trì. baochay.vn nhận lắp đặt hệ thống báo cháy trọn gói.
Cần tính số đầu báo và chọn tủ cho công trình? Gửi mặt bằng cho baochay.vn hoặc gọi 0979 114 114 để được tư vấn cấu hình và báo giá thiết bị.