Quy định khoảng cách an toàn PCCC cho nhà kho, nhà xưởng

Khi mở rộng nhà xưởng, dựng thêm kho hay đặt mái che nối hai khối nhà, câu hỏi đầu tiên của cơ quan thẩm duyệt thường là: hai công trình cách nhau bao nhiêu mét. Khoảng cách an toàn PCCC là khoảng trống tối thiểu giữa các nhà để lửa không lan từ nhà này sang nhà khác. Con số này không cố định, mà phụ thuộc bậc chịu lửa, cấp nguy hiểm cháy của kết cấu và hạng nguy hiểm cháy nổ của từng nhà. Bài viết tóm tắt cách QCVN 06:2022/BXD quy định vấn đề này cho nhà kho, nhà xưởng, kèm những lỗi hay gặp khi cải tạo.

Khoảng cách an toàn PCCC là gì và được đo như thế nào

QCVN 06:2022/BXD định nghĩa khoảng cách phòng cháy chống cháy là khoảng cách quy định giữa các nhà và công trình, nhằm ngăn cản cháy lan. Trong thực tế, doanh nghiệp quen gọi đây là khoảng cách an toàn PCCC hoặc khoảng cách ngăn cháy lan.

Lửa lan giữa hai nhà chủ yếu qua bức xạ nhiệt, tàn lửa bay và ngọn lửa phụt ra từ cửa sổ, cửa đi, mái. Khoảng cách an toàn PCCC đủ rộng làm giảm cường độ bức xạ tới mức kết cấu nhà bên cạnh chưa bắt cháy, đồng thời tạo chỗ cho lực lượng chữa cháy triển khai.

Theo chú thích của Phụ lục E, khoảng cách an toàn PCCC được đo như sau:

• Đo khoảng cách thông thủy giữa các tường ngoài hoặc kết cấu bao che của hai nhà.
• Nếu nhà có kết cấu làm từ vật liệu cháy nhô ra quá 1 m, khoảng cách đo tới mép kết cấu nhô ra đó.
• Mái hiên, mái che, ô văng bằng vật liệu cháy vì vậy có thể làm khoảng cách thực tế ngắn hơn bạn nghĩ.

Điểm thứ ba là lỗi rất phổ biến. Nhiều xưởng làm thêm mái tôn khung gỗ hoặc bạt che nối dài ra sân, vô tình rút ngắn khoảng cách an toàn PCCC so với hồ sơ đã được duyệt.

Căn cứ pháp lý: QCVN 06:2022/BXD và Phụ lục E

Văn bản gốc là QCVN 06:2022/BXD An toàn cháy cho nhà và công trình (bản hợp nhất Sửa đổi 1:2023, Bộ Xây dựng). Phần quy định về ngăn chặn cháy lan giữa các nhà dẫn chiếu sang Phụ lục E (quy định), gồm ba mục chính:

Mục	Nội dung	Dùng khi nào
E.1	Khoảng cách giữa nhà ở, nhà công cộng, nhà phụ trợ và nhà sản xuất, nhà kho (Bảng E.1)	Kho xưởng nằm gần khu dân cư, văn phòng, nhà ăn
E.2	Khoảng cách giữa các nhà sản xuất, nhà kho trong cơ sở công nghiệp (Bảng E.2)	Hai khối xưởng, kho trong cùng khu đất
E.3	Lỗ mở không được bảo vệ và giới hạn chịu lửa tường ngoài theo khoảng cách tới ranh giới (Bảng E.3, E.4a, E.4b)	Nhà sát ranh giới khu đất, tường ngoài có nhiều cửa

Nếu bạn cần nắm tổng quan quy chuẩn trước khi đi vào chi tiết, có thể đọc bài QCVN 06:2022/BXD là gì và đối tượng áp dụng trên baochay.vn.

Ngoài việc nhà kề bên là nhà ở hay nhà sản xuất, có ba thông số đầu vào để tra khoảng cách an toàn PCCC:

1. Bậc chịu lửa của nhà (I đến V), xác định theo giới hạn chịu lửa của cột, dầm, sàn, tường.
2. Cấp nguy hiểm cháy kết cấu (S0, S1, S2, S3). Nhà khung thép không bọc chống cháy, panel lõi xốp thường có cấp kém hơn nhà bê tông.
3. Hạng nguy hiểm cháy nổ của nhà sản xuất, nhà kho (A, B, C, D, E). Hạng A, B liên quan chất khí, hơi, bụi dễ cháy nổ; hạng C là chất cháy thông thường; D, E là vật liệu không cháy hoặc khó cháy.

Khoảng cách an toàn PCCC giữa các nhà kho, nhà xưởng (Bảng E.2)

Mục E.2 áp dụng cho các nhà sản xuất, nhà kho nằm trong cùng một cơ sở công nghiệp. Tại đây, khoảng cách an toàn PCCC tra theo Bảng E.2, với các mức 9 m, 12 m, 15 m và 18 m. Nguyên tắc chung: bậc chịu lửa càng thấp, cấp nguy hiểm cháy kết cấu càng kém thì khoảng cách càng lớn.

Một số trường hợp khoảng cách an toàn PCCC điển hình rút ra từ Bảng E.2 và các chú thích đi kèm:

Tình huống	Khoảng cách tối thiểu
Hai nhà bậc I, II (hoặc bậc III, IV cấp S0), hạng D, E	Không quy định
Hai nhà bậc I, II (hoặc bậc III, IV cấp S0), có nhà hạng A, B, C	9 m
Như trên, hạng A, B, C, có hệ thống chữa cháy tự động toàn nhà	Được giảm còn 6 m
Các tổ hợp có bậc chịu lửa hoặc cấp S thấp hơn	9 m đến 18 m, tra theo hàng, cột Bảng E.2

Bảng trên chỉ là phần tóm tắt để bạn hình dung. Mỗi cặp nhà phải được tra đúng hàng (nhà thứ nhất) và cột (nhà thứ hai) theo bậc chịu lửa, cấp S và hạng nguy hiểm cháy nổ thực tế. Với nhà kho chứa hàng hóa dễ cháy như giấy, vải, nhựa, bao bì, kết quả phân hạng thường là C hoặc cao hơn, nên ít khi rơi vào trường hợp “không quy định”.

Khi bố trí khoảng cách an toàn PCCC, hãy tính cả đường giao thông nội bộ cho xe chữa cháy. Khoảng trống giữa hai nhà nếu được dùng làm đường xe chữa cháy còn phải đáp ứng yêu cầu riêng về bề rộng, tải trọng, chỗ quay xe trong QCVN 06.

Khoảng cách từ kho xưởng tới nhà ở, nhà công cộng và ranh giới đất

Theo Bảng E.1

Khi nhà kho, nhà xưởng nằm gần nhà ở, văn phòng, nhà ăn, ký túc xá, khoảng cách an toàn PCCC tra theo mục E.1 và Bảng E.1. Bảng này cũng dựa trên bậc chịu lửa và cấp nguy hiểm cháy kết cấu. Nhìn chung, cặp nhà sản xuất, nhà kho với nhà ở thường đòi hỏi khoảng cách lớn hơn so với cặp hai nhà ở cùng bậc chịu lửa.

Trường hợp hay gặp là nhà điều hành, nhà ăn công nhân xây ngay cạnh xưởng. Nếu không đủ khoảng cách an toàn PCCC theo Bảng E.1, thiết kế phải dùng giải pháp ngăn cháy thay thế như tường ngăn cháy.

Theo E.3: tường ngoài sát ranh giới khu đất

Nhiều xưởng trong khu công nghiệp xây sát hàng rào để tận dụng diện tích. Khi đó, mục E.3 quy định tỷ lệ lỗ mở không được bảo vệ chống cháy (cửa sổ, cửa đi, mảng tường không đạt giới hạn chịu lửa) và giới hạn chịu lửa của tường ngoài, tùy khoảng cách tới đường ranh giới. Có thể hiểu E.3 là khoảng cách an toàn PCCC tính tới ranh giới đất: càng gần ranh giới, tường càng phải “kín” và chịu lửa tốt hơn.

Đây là lý do một bức tường xưởng sát rào thường được thiết kế đặc, ít cửa, trong khi mặt quay vào sân lại có nhiều cửa.

Khi nào được giảm hoặc không quy định khoảng cách

Phụ lục E cho phép điều chỉnh khoảng cách an toàn PCCC trong một số điều kiện. Các điều kiện thường được dùng trong thiết kế kho xưởng:

• Tường ngăn cháy loại 1: không cần khoảng cách khi tường đối diện của nhà cao hơn hoặc rộng hơn là tường ngăn cháy loại 1, theo đúng điều kiện của chú thích.
• Giới hạn khoang cháy: không quy định khoảng cách khi tổng diện tích của các nhà không vượt diện tích cho phép của một khoang cháy theo bậc chịu lửa và hạng nguy hiểm.
• Tường đặc không có cửa sổ: được giảm 20% khi đáp ứng điều kiện vật liệu nêu trong chú thích.
• Chữa cháy tự động toàn nhà: nhà hạng A, B, C bậc I, II (hoặc III, IV cấp S0) được giảm từ 9 m còn 6 m theo chú thích Bảng E.2.

Ngược lại, khoảng cách an toàn PCCC phải tăng 20% với nhà khung tấm hai tầng bậc V hoặc nhà lợp mái bằng vật liệu cháy. Các chú thích giảm khoảng cách cũng không áp dụng cho một số đối tượng, trong đó có cơ sở kinh doanh khí, chất lỏng cháy và chất có khả năng nổ.

Nếu chọn giải pháp chữa cháy tự động để giảm khoảng cách an toàn PCCC, hệ thống phải phủ toàn nhà và được duy trì hoạt động suốt vòng đời công trình. Tìm hiểu thêm về nguyên lý và tiêu chuẩn tại bài hệ thống chữa cháy tự động sprinkler.

Những lỗi thường gặp khi cải tạo, mở rộng kho xưởng

Phần lớn vi phạm khoảng cách an toàn PCCC không đến từ thiết kế ban đầu, mà phát sinh trong quá trình sử dụng. Các lỗi hay gặp:

1. Dựng mái che, nhà tạm giữa hai khối nhà để làm chỗ tập kết hàng, vô tình nối hai nhà thành một khối cháy liền.
2. Chất hàng, pallet, phế liệu ngoài trời trong khoảng trống ngăn cháy, biến khoảng trống thành cầu dẫn lửa.
3. Đổi công năng: kho vật liệu không cháy chuyển sang chứa hàng nhựa, hóa chất, làm thay đổi hạng nguy hiểm cháy nổ và khoảng cách cần có.
4. Xây thêm kho, xưởng mới mà không điều chỉnh, bổ sung hồ sơ thiết kế về PCCC.
5. Đặt container văn phòng, kho tạm sát tường xưởng có nhiều cửa.

Các thay đổi về công năng, quy mô, tính chất sử dụng có ảnh hưởng tới yêu cầu PCCC thường phải được thẩm định điều chỉnh theo Luật PCCC và CNCH 2024 và Nghị định 105/2025/NĐ-CP. Doanh nghiệp nên trao đổi với đơn vị thiết kế trước khi thi công. Vi phạm về khoảng cách có thể bị xử phạt hành chính và buộc khắc phục, nhưng hậu quả lớn hơn là cháy lan khi có sự cố.

Quy trình rà soát khoảng cách an toàn PCCC cho cơ sở đang hoạt động

Với nhà máy, kho bãi đang vận hành, bạn có thể tự rà soát theo bốn bước:

1. Lấy hồ sơ gốc: bản vẽ tổng mặt bằng đã được thẩm duyệt, văn bản nghiệm thu PCCC.
2. Đo hiện trạng: đo khoảng cách an toàn PCCC thực tế giữa các nhà, chú ý mái che, kết cấu nhô ra, vật dụng đặt trong khoảng trống.
3. Đối chiếu công năng: kiểm tra hàng hóa đang chứa có khác với công năng thiết kế không.
4. Lập danh sách tồn tại: những điểm sai khác cần dọn dẹp ngay, những điểm cần tư vấn thiết kế để điều chỉnh.

Đồng thời, đừng quên các phương tiện chữa cháy tại chỗ. Khoảng cách an toàn PCCC chỉ làm chậm cháy lan; bình chữa cháy, họng nước vách tường, hệ thống báo cháy mới giúp phát hiện và dập lửa sớm. Danh mục trang bị cụ thể cho từng loại công trình có trong bài PCCC nhà xưởng, kho hàng.

Câu hỏi thường gặp về khoảng cách an toàn PCCC

Hai xưởng cùng chủ có cần giữ khoảng cách không?

Có. Mục E.2 áp dụng cho các nhà sản xuất, nhà kho trong cùng một cơ sở công nghiệp. Việc chung chủ sở hữu không làm thay đổi nguy cơ cháy lan, nên khoảng cách an toàn PCCC vẫn phải bảo đảm.

Muốn nối hai nhà xưởng bằng mái che thì sao?

Mái che nối liền có thể khiến hai nhà được xem như một khối, kéo theo yêu cầu về diện tích khoang cháy, ngăn cháy và thoát nạn. Bạn cần đơn vị thiết kế đánh giá và điều chỉnh hồ sơ trước khi làm.

Lắp sprinkler có được bỏ khoảng cách hoàn toàn không?

Không. Chú thích Bảng E.2 cho phép nhà hạng A, B, C có bậc chịu lửa phù hợp giảm từ 9 m còn 6 m khi có chữa cháy tự động toàn nhà, chứ không bỏ hẳn khoảng cách an toàn PCCC.

Nhà xưởng cũ xây trước khi có QCVN 06:2022 thì áp dụng thế nào?

Thông thường, công trình được đánh giá theo quy chuẩn có hiệu lực tại thời điểm thẩm duyệt. Khi cải tạo, mở rộng hoặc đổi công năng, phần thay đổi sẽ phải đáp ứng quy chuẩn hiện hành. Hãy hỏi đơn vị tư vấn để xác định cụ thể.

baochay.vn hỗ trợ tư vấn PCCC cho kho xưởng

baochay.vn có trụ sở tại phường Hiệp Bình (TP. Thủ Đức cũ), phục vụ doanh nghiệp tại TP.HCM và các tỉnh lân cận. Với dự án kho xưởng mới hoặc cải tạo, chúng tôi hỗ trợ tư vấn thiết kế hệ thống PCCC, rà soát mặt bằng, đề xuất phương án báo cháy, chữa cháy tự động và trang bị phương tiện tại chỗ. Bạn có thể tham khảo thêm quy trình hồ sơ ở bài thiết kế hệ thống PCCC và hồ sơ thẩm duyệt.

Khoảng cách an toàn PCCC đúng ngay từ thiết kế giúp doanh nghiệp tránh được chi phí sửa chữa lớn và rủi ro cháy lan. Liên hệ hotline 0979 114 114 để được tư vấn cho nhà kho, nhà xưởng của bạn.