Đầu phun sprinkler hướng xuống 68°C: thông số và cách chọn

Trong hầu hết văn phòng, trung tâm thương mại, căn hộ và nhà xưởng có trần giả, thiết bị bạn nhìn thấy trên trần chính là đầu phun sprinkler hướng xuống. Loại phổ biến nhất có bóng thủy tinh màu đỏ, tương ứng nhiệt độ kích hoạt 68°C. Nhưng 68°C không phải lựa chọn đúng cho mọi nơi, và hai đầu phun trông giống nhau vẫn có thể khác hệ số K, cỡ ren hay thời gian phản ứng. Bài viết giải thích cách đọc thông số, ý nghĩa mã màu bóng, cách chọn nhiệt độ theo môi trường và so sánh các model đang có trên baochay.vn.

Trả lời nhanh: Đầu phun sprinkler hướng xuống 68°C (bóng đỏ) lắp dưới trần giả, phổ biến ở văn phòng, căn hộ, trung tâm thương mại. Trên baochay.vn có T-ZSTX-20 DN20 giá 32.000đ, T-ZSTX15 DN15 giá 32.624đ và loại âm trần Tyco TY3551 giá 490.000đ.

Đầu phun sprinkler hướng xuống là gì

Đầu phun sprinkler là thiết bị đóng kín bằng một bộ phận cảm biến nhiệt, phổ biến nhất là bóng thủy tinh chứa chất lỏng. Khi nhiệt độ quanh đầu phun đạt ngưỡng, chất lỏng giãn nở làm vỡ bóng, nắp đậy bật ra và nước phun xuống đĩa phân phối để tạo vùng phủ. Bạn có thể đọc nguyên lý chung trong bài đầu phun sprinkler là gì.

Đầu phun sprinkler hướng xuống (tiếng Anh là pendent) được lắp quay xuống, đĩa phân phối ở dưới cùng. Ống nhánh thường đi phía trên trần giả, đầu phun thò xuống qua lỗ trần, có chén trang trí che khe hở. Dưới đây là cách phân biệt với các kiểu khác:

Kiểu đầu phun	Hướng lắp	Vị trí ống	Công trình phù hợp
Hướng xuống (pendent)	Đĩa phân phối quay xuống	Ống trên trần giả	Văn phòng, căn hộ, TTTM
Hướng lên (upright)	Đĩa phân phối quay lên	Ống đi nổi dưới mái	Nhà xưởng, kho không trần giả
Âm trần (concealed)	Hướng xuống, có nắp che	Ống trên trần giả	Sảnh, khách sạn cần thẩm mỹ
Hướng ngang (sidewall)	Lắp trên tường	Ống đi theo tường	Hành lang hẹp, phòng nhỏ

Không được lắp lẫn kiểu. Đầu phun sprinkler hướng xuống lắp ngược lên sẽ cho vùng phun sai, không đạt yêu cầu thiết kế, kể cả khi ren vẫn vặn vừa.

Xem thêm: Đầu phun sprinkler phản ứng nhanh: RTI, hệ số K

Mã màu bóng thủy tinh và nhiệt độ kích hoạt

Màu chất lỏng trong bóng thủy tinh là cách nhanh nhất để nhận biết nhiệt độ kích hoạt. Bảng dưới tổng hợp theo tài liệu kỹ thuật của hãng Viking, là quy ước màu dùng chung cho đầu phun bóng thủy tinh:

Nhiệt độ danh định	Phân loại	Màu bóng	Nhiệt độ trần tối đa
57°C	Thường	Cam	38°C
68°C	Thường	Đỏ	38°C
79°C	Trung bình	Vàng	65°C
93°C	Trung bình	Xanh lá	65°C
141°C	Cao	Xanh dương	107°C

Cột nhiệt độ trần tối đa là điểm quan trọng nhất. Nó cho biết môi trường nóng nhất mà đầu phun được phép làm việc lâu dài mà không tự kích hoạt. Ví dụ, một đầu phun sprinkler hướng xuống 68°C chỉ nên lắp ở nơi nhiệt độ sát trần không vượt quá khoảng 38°C.

Con số danh định cụ thể và nhiệt độ trần cho phép luôn phải đối chiếu với catalogue của từng model. Tại Việt Nam, thiết kế hệ thống chữa cháy tự động bằng nước theo TCVN 7336:2021 và hồ sơ được duyệt.

Chọn nhiệt độ đầu phun sprinkler hướng xuống theo môi trường

Trên thực tế, đầu phun sprinkler hướng xuống 68°C được dùng nhiều nhất vì phần lớn không gian có điều hòa hoặc thông gió tốt, nhiệt độ trần thấp hơn nhiều so với 38°C. Tuy vậy, có những vị trí cần nâng nhiệt độ kích hoạt:

• Khu dưới mái tôn không cách nhiệt, nơi nhiệt độ sát mái có thể rất cao vào buổi trưa.
• Gần lò sấy, lò hơi, bếp công nghiệp, máy nén khí.
• Phòng kỹ thuật kín ít thông gió, tầng mái, gian lánh nạn sát mái.
• Khu cạnh cửa sổ mái hoặc giếng trời có nắng chiếu trực tiếp.

Nếu nhiệt độ thực tế sát trần vượt ngưỡng cho phép, đầu phun có thể vỡ bóng ngoài ý muốn, gây ngập nước. Ngược lại, chọn nhiệt độ quá cao ở khu mát làm đầu phun phản ứng chậm hơn khi có cháy. Vì vậy, quy trình chọn nhiệt độ cho đầu phun sprinkler hướng xuống nên là:

1. Đo hoặc ước tính nhiệt độ cao nhất sát trần trong năm, vào giờ nóng nhất.
2. Đối chiếu bảng của hãng để chọn mức nhiệt độ danh định có nhiệt độ trần tối đa cao hơn mức đo được.
3. Giữ nguyên mức này cho cả khu vực, không trộn nhiều mức trong cùng một khoang.
4. Ghi rõ vào bản vẽ và danh mục vật tư để mua đúng khi thay thế.

Ví dụ chọn nhiệt độ cho ba khu vực

Giả sử một tòa nhà văn phòng kèm xưởng nhỏ có ba khu. Các con số dưới đây chỉ minh họa cách tư duy, giá trị thực phải lấy từ khảo sát và bản vẽ được duyệt.

Khu vực	Nhiệt độ sát trần ước tính	Mức gợi ý
Văn phòng có điều hòa	Dưới 30°C	68°C, bóng đỏ
Xưởng dưới mái tôn có trần giả	Có lúc trên 38°C	79°C hoặc 93°C theo thiết kế
Phòng lò hơi nhỏ	Cao, cần đo thực tế	Theo thiết kế, có thể 93°C trở lên

Ở văn phòng, đầu phun sprinkler hướng xuống 68°C là lựa chọn hợp lý vì nhiệt độ trần luôn thấp hơn nhiều so với giới hạn 38°C. Ở xưởng dưới mái tôn, nếu đo được nhiệt độ sát trần vượt 38°C vào buổi trưa, loại 68°C có nguy cơ tự kích hoạt; khi đó đơn vị thiết kế sẽ cân nhắc mức trung bình. Với phòng lò hơi, cần đo thực tế trong lúc lò chạy để chọn mức nhiệt độ phù hợp cho đầu phun sprinkler hướng xuống.

Thông số cần đọc trên đầu phun sprinkler hướng xuống

Một đầu phun sprinkler hướng xuống có nhiều thông số khắc trên thân hoặc ghi trong catalogue. Ngoài nhiệt độ, bạn cần kiểm tra:

• Hệ số K: quyết định lưu lượng ở một áp suất nhất định. K5.6 (đơn vị Mỹ) tương đương khoảng K80 hệ mét; K8.0 tương đương khoảng K115. Cách tính lưu lượng theo K có trong bài tính toán đầu phun sprinkler.
• Cỡ ren: DN15 (1/2 inch) thường đi với K5.6; DN20 (3/4 inch) thường đi với K8.0 trở lên.
• Kiểu phản ứng: phản ứng tiêu chuẩn hoặc phản ứng nhanh, tùy yêu cầu thiết kế.
• Kiểu lắp: ký hiệu pendent hoặc chữ SSP (standard spray pendent) trên đĩa phân phối, tùy hãng.
• Chứng nhận: UL, FM hoặc tem kiểm định phương tiện PCCC khi đưa vào công trình tại Việt Nam.

Hai đầu phun sprinkler hướng xuống cùng 68°C nhưng khác K thì lưu lượng khác nhau, không thể dùng thay cho nhau nếu thiết kế không cho phép.

Lưu ý khi lắp và thay thế

• Dùng cờ lê chuyên dụng cho đầu phun, không vặn vào bóng thủy tinh hoặc tay đỡ.
• Giữ nắp bảo vệ (nếu có) đến khi hoàn thiện trần, rồi tháo trước khi nghiệm thu.
• Lắp chén trang trí đúng chủng loại để không che mất bóng và đĩa phân phối.
• Khi thay, chọn đúng kiểu, K, nhiệt độ và kiểu phản ứng như đầu phun cũ hoặc theo bản vẽ.
• Kho nên giữ sẵn một số đầu phun dự phòng cùng loại để thay ngay sau sự cố.

Đầu phun sprinkler hướng xuống trong hệ ướt, hệ khô và kho hàng

Kiểu hệ thống cũng ảnh hưởng đến việc chọn đầu phun sprinkler hướng xuống. Phần lớn công trình dân dụng ở TP.HCM dùng hệ ướt: đường ống luôn đầy nước có áp, đầu phun vỡ bóng là nước ra ngay. Đầu phun sprinkler hướng xuống loại tiêu chuẩn được thiết kế cho hệ ướt.

Với hệ khô hoặc khu có nguy cơ đóng băng như kho lạnh, ống nhánh không chứa nước thường xuyên. Đầu phun sprinkler hướng xuống loại thường lắp ở đây sẽ đọng nước trong đoạn ống nối, dễ ăn mòn và tắc. Vì vậy khu này dùng loại đầu phun khô (dry pendent) chuyên dụng hoặc đầu phun hướng lên theo thiết kế, không lắp tùy tiện loại thường.

Kho hàng kệ cao là trường hợp khác. Khối lượng hàng lớn, chiều cao chứa hàng cao nên thiết kế thường yêu cầu hệ số K lớn hơn, đầu phun phản ứng nhanh hoặc loại đầu phun chuyên dụng cho kho. Một đầu phun sprinkler hướng xuống K5.6 dùng cho văn phòng không thể mặc nhiên mang sang kho. Khi đổi công năng từ văn phòng sang kho, hãy yêu cầu đơn vị thiết kế tính lại hệ thống.

Kiểm tra định kỳ đầu phun sprinkler hướng xuống

Trong các đợt kiểm tra định kỳ, đầu phun sprinkler hướng xuống cần được quan sát từ dưới sàn hoặc bằng thang. Những dấu hiệu phải thay mới gồm:

• Bóng thủy tinh nứt, mất chất lỏng hoặc chất lỏng đổi màu bất thường.
• Đầu phun bị sơn, bám dầu mỡ, bụi dày hoặc rỉ sét.
• Rò nước tại ren hoặc tại nắp đậy.
• Đĩa phân phối cong, gãy, tay đỡ bị va đập.
• Chén trang trí lệch làm bóng bị che hoặc đầu phun bị đẩy lên trong trần.

Bạn nên lập danh sách vị trí các đầu phun sprinkler hướng xuống cần thay theo từng tầng, ghi rõ model, K và nhiệt độ để mua đúng một lần. Đầu phun thay thế phải cùng thông số với bản vẽ, trừ khi đơn vị thiết kế đã chấp thuận thay đổi.

So sánh đầu phun sprinkler hướng xuống có trên baochay.vn

Bảng dưới tổng hợp thông số các model đầu phun sprinkler hướng xuống và âm trần theo mô tả sản phẩm trên cửa hàng. Ô ghi “chưa ghi” nghĩa là trang sản phẩm chưa nêu, bạn cần liên hệ để xác nhận trước khi đặt.

Model	Kiểu	Nhiệt độ	Hệ số K	Ren
T-ZSTX15	Hướng xuống	68°C	K5.6	DN15
T-ZSTX-20	Hướng xuống	68°C	K8.0	DN20
Tyco hướng xuống	Hướng xuống, UL FM	68°C	Chưa ghi	DN15
Tyco TY325	Hướng xuống	93°C	K5.6	Chưa ghi
Tyco TY3551	Âm trần	68°C	K5.6	Chưa ghi

Gợi ý chọn nhanh:

• Văn phòng, căn hộ có trần giả, thiết kế K5.6: đầu phun sprinkler hướng xuống DN15 T-ZSTX15 hoặc đầu phun Tyco hướng xuống khi dự án yêu cầu UL FM.
• Thiết kế yêu cầu K8.0, ren DN20: đầu phun sprinkler hướng xuống DN20 T-ZSTX-20.
• Khu nhiệt độ trần cao: Tyco TY325 93°C.
• Sảnh, khách sạn cần thẩm mỹ: Tyco TY3551 âm trần.

Câu hỏi thường gặp về đầu phun sprinkler hướng xuống

Nhà xưởng không có trần giả có dùng đầu phun hướng xuống được không?

Được nếu thiết kế cho phép, khi đó ống nhánh đi nổi và đầu phun sprinkler hướng xuống thò xuống dưới ống. Tuy vậy, xưởng không trần giả thường dùng đầu phun hướng lên vì đĩa phân phối không bị ống che, vùng phun ổn định hơn. Hãy theo đúng bản vẽ được duyệt.

Đầu phun 68°C có kích hoạt khi trời nắng nóng không?

Ở điều kiện bình thường thì không, nếu nhiệt độ sát trần nằm trong giới hạn của hãng (khoảng 38°C với loại 68°C). Nhưng dưới mái tôn không cách nhiệt hoặc gần nguồn nhiệt, nhiệt độ sát trần có thể vượt ngưỡng; khi đó nên chọn mức nhiệt cao hơn theo thiết kế.

Có thể thay đầu phun 68°C bằng 93°C cho chắc không?

Không nên tự ý. Đầu phun nhiệt độ cao phản ứng chậm hơn ở khu mát và làm thay đổi tính toán của hệ thống. Chỉ đổi khi môi trường thật sự nóng và được đơn vị thiết kế chấp thuận.

Đầu phun đã kích hoạt có lắp lại được không?

Không. Sau khi bóng vỡ, đầu phun phải được thay mới cùng loại. Hệ thống cần được khôi phục áp lực và kiểm tra lại theo quy trình bảo trì hệ thống sprinkler.

Làm sao biết đầu phun cũ là loại gì để mua thay?

Đọc ký hiệu khắc trên thân hoặc đĩa phân phối (hãng, model, K, năm sản xuất), xem màu bóng và đo cỡ ren. Chụp ảnh rõ các ký hiệu này gửi cho đơn vị cung cấp để được chọn đúng loại.

Mua đầu phun sprinkler và dịch vụ tại baochay.vn

baochay.vn cung cấp đầu phun sprinkler hướng xuống, hướng lên, âm trần, hướng ngang và phụ kiện cho hệ thống chữa cháy tự động, giao hàng toàn TP.HCM và các tỉnh lân cận. Bạn có thể xem toàn bộ danh mục đầu phun sprinkler. Với công trình cần tính lại nhiệt độ, hệ số K hoặc thay đầu phun hàng loạt, đội kỹ thuật hỗ trợ khảo sát và thi công.

Chọn đúng đầu phun là bước nhỏ nhưng quyết định hệ thống có hoạt động đúng lúc hay không. Liên hệ hotline 0979 114 114 để được tư vấn và báo giá đầu phun sprinkler hướng xuống cho công trình của bạn.