Quy định & Pháp luật PCCC
Quy định thử áp lực đường ống chữa cháy khi nghiệm thu
Th10
Một hệ thống chữa cháy bằng nước chỉ đáng tin khi đường ống chịu được áp lực lúc bơm chạy hết công suất. Mối hàn rỉ, khớp nối ren chưa đủ chặt hay gioăng lắp lệch thường không lộ ra khi đường ống còn rỗng. Vì vậy thử áp lực đường ống chữa cháy là bước bắt buộc trước khi bàn giao và nghiệm thu. Bài viết tổng hợp căn cứ tiêu chuẩn, cách chuẩn bị, trình tự thử, tiêu chí đánh giá và cách lập biên bản, để chủ đầu tư, tư vấn giám sát và nhà thầu cùng làm đúng ngay lần đầu.
Tóm tắt nhanh
- Thử áp lực đường ống chữa cháy kiểm tra độ bền và độ kín của toàn bộ mạng ống trước khi che khuất và nghiệm thu.
- Áp suất thử, thời gian giữ áp và tiêu chí đạt lấy theo tiêu chuẩn áp dụng trong hồ sơ thiết kế, không tự đặt con số.
- Môi chất thử là nước; xả hết khí trong ống trước khi tăng áp.
- Mỗi lần thử phải có biên bản ghi đầy đủ đoạn ống, áp suất, thời gian, kết quả và chữ ký các bên.
Thử áp lực đường ống chữa cháy là gì?
Thử áp lực đường ống chữa cháy (còn gọi là thử thủy lực) là việc bơm nước vào đoạn ống đã lắp xong, nâng lên một áp suất thử cao hơn áp suất làm việc, rồi giữ trong một khoảng thời gian quy định. Trong thời gian đó, người thử theo dõi đồng hồ và kiểm tra bằng mắt toàn bộ mối nối.
Mục tiêu có hai phần:
- Kiểm tra độ bền: ống, phụ kiện, mối hàn, mặt bích chịu được áp suất cao hơn mức làm việc mà không biến dạng, không bung.
- Kiểm tra độ kín: không có rò rỉ nhìn thấy, áp suất không sụt quá giới hạn cho phép.
Cần phân biệt thử áp lực đường ống chữa cháy với các phép thử khác ở giai đoạn nghiệm thu. Thử vận hành bơm kiểm tra lưu lượng, cột áp. Thử xả tại van thử cuối tuyến kiểm tra tín hiệu công tắc dòng chảy, van báo động. Thử áp lực đường ống chữa cháy chỉ trả lời một câu hỏi: đường ống có kín và đủ bền hay không.
Căn cứ tiêu chuẩn khi thử áp lực đường ống chữa cháy
Ở Việt Nam, hệ thống chữa cháy tự động bằng nước, bọt được thiết kế và lắp đặt theo TCVN 7336:2021 “Hệ thống chữa cháy tự động bằng nước, bọt – Yêu cầu thiết kế và lắp đặt”, thay thế TCVN 7336:2003. Hệ thống họng nước chữa cháy trong nhà, cấp nước bên ngoài và các yêu cầu chung về công trình còn liên quan đến quy chuẩn, tiêu chuẩn khác được nêu trong hồ sơ thiết kế.
Nguyên tắc quan trọng: áp suất thử, thời gian giữ áp và mức sụt áp cho phép phải lấy đúng theo tiêu chuẩn được viện dẫn trong hồ sơ thiết kế đã duyệt và chỉ dẫn kỹ thuật của dự án. Nhà thầu không tự đặt con số, và tư vấn giám sát cần đối chiếu điều khoản cụ thể trước ngày thử.
Để bạn hình dung mức độ nghiêm ngặt, có thể tham khảo cách tiêu chuẩn Mỹ NFPA 13 được áp dụng trong thực tế. Theo checklist nghiệm thu sprinkler NFPA 13 của TP. Everett (Mỹ):
| Hạng mục (NFPA 13, tham khảo) | Áp suất thử | Thời gian giữ | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Ống trong nhà (trước khi che trần) | 200 psi (khoảng 13,8 bar) | Tối thiểu 2 giờ | Không sụt áp, không rò rỉ nhìn thấy |
| Ống ngầm | 200 psi hoặc cao hơn áp làm việc 50 psi, lấy giá trị lớn hơn | 2 giờ | Dao động cho phép ±5 psi |
| Phần làm việc trên 150 psi | Cao hơn áp làm việc 50 psi | Theo tiêu chuẩn | Áp dụng cho đoạn áp cao |
| Hệ khô: thử kín bằng khí | 40 psi (khoảng 2,8 bar) | 24 giờ | Sụt quá 1,5 psi phải khắc phục |
Bảng trên chỉ để tham khảo
Các giá trị NFPA 13 không thay thế tiêu chuẩn Việt Nam. Công trình tại Việt Nam phải thử theo tiêu chuẩn, quy chuẩn ghi trong hồ sơ thiết kế đã được thẩm định. Trước khi thử áp lực đường ống chữa cháy, hãy thống nhất bằng văn bản các thông số với tư vấn giám sát.
Chuẩn bị trước khi thử áp lực đường ống chữa cháy
Phần lớn lần thử thất bại không do đường ống kém, mà do chuẩn bị chưa kỹ. Trước khi thử áp lực đường ống chữa cháy, nhà thầu nên rà soát các mục sau:
- Đoạn ống đã lắp hoàn chỉnh và cố định bằng giá đỡ, treo theo bản vẽ. Ống chưa cố định có thể dịch chuyển khi tăng áp.
- Chưa bọc cách nhiệt, chưa đóng trần, chưa lấp đất với ống ngầm, để còn quan sát được mối nối.
- Cô lập thiết bị không chịu được áp suất thử như một số công tắc áp suất, đồng hồ dải đo thấp, bình tích áp. Thay bằng nút bịt hoặc đóng van cô lập theo chỉ dẫn của nhà sản xuất.
- Bịt các đầu chờ tại vị trí chưa lắp đầu phun, hoặc lắp đầu phun nếu chỉ dẫn kỹ thuật cho phép thử cùng đầu phun.
- Chia đoạn thử hợp lý theo tầng, theo nhánh hoặc theo van khu vực, để khi rò rỉ dễ khoanh vùng.
- Chuẩn bị bơm thử tay hoặc bơm điện, đồng hồ áp suất có dải đo phù hợp, còn hạn kiểm định hoặc hiệu chuẩn. Nên dùng hai đồng hồ để đối chiếu.
- Bố trí điểm xả khí ở vị trí cao nhất và điểm xả nước ở vị trí thấp nhất của đoạn thử.
Kinh nghiệm hiện trường
Đặt đồng hồ đọc kết quả ở vị trí thấp nhất của đoạn thử hoặc ghi rõ cao độ đặt đồng hồ trong biên bản. Với đoạn ống đứng cao nhiều tầng, chênh lệch cột nước giữa đáy và đỉnh làm số đọc khác nhau đáng kể.
Quy trình thử áp lực đường ống chữa cháy từng bước
Trình tự dưới đây là khung chung. Các giá trị cụ thể lấy theo hồ sơ thiết kế và tiêu chuẩn áp dụng.
- Họp trước khi thử: thống nhất đoạn thử, áp suất thử, thời gian giữ áp, tiêu chí đạt, người chứng kiến.
- Kiểm tra trực quan: rà lại mối hàn, mối ren, mặt bích, gioăng, bulông; kiểm tra giá đỡ.
- Nạp nước từ từ: mở van xả khí ở điểm cao, nạp nước cho đến khi nước chảy liên tục, không còn bọt khí, rồi đóng van xả khí.
- Tăng áp theo cấp: nâng áp từ từ, dừng ở các mức trung gian để quan sát, tránh va đập thủy lực.
- Đạt áp suất thử: khóa van cấp từ bơm thử, ghi giờ bắt đầu, số đọc trên đồng hồ.
- Giữ áp và quan sát: theo dõi đồng hồ suốt thời gian quy định, đi dọc tuyến kiểm tra rò rỉ ở mọi mối nối.
- Ghi kết quả: ghi số đọc cuối, mức sụt áp, các vị trí rò rỉ nếu có.
- Xả áp và xả nước an toàn: giảm áp từ từ, xả nước về vị trí thoát, khôi phục các thiết bị đã cô lập.
An toàn khi thử áp lực đường ống chữa cháy
Không dùng khí nén thay cho nước để thử độ bền ở áp suất cao: khí nén tích nhiều năng lượng, nếu đường ống vỡ sẽ rất nguy hiểm. Khí chỉ dùng cho phép thử kín bổ sung ở hệ khô, đúng mức áp tiêu chuẩn cho phép. Khoanh vùng khu vực thử, không đứng đối diện mặt bích, nút bịt khi đang tăng áp.
Tiêu chí đạt và cách xử lý khi không đạt
Một lần thử áp lực đường ống chữa cháy được coi là đạt khi đồng thời thỏa mãn các điều kiện mà tiêu chuẩn áp dụng quy định. Thông thường gồm:
- Áp suất trong thời gian giữ không sụt quá mức cho phép.
- Không có rò rỉ nhìn thấy tại mối nối, thân ống, phụ kiện.
- Không có biến dạng, dịch chuyển bất thường của ống và giá đỡ.
Khi thử áp lực đường ống chữa cháy không đạt, bạn xử lý theo thứ tự:
| Hiện tượng | Nguyên nhân hay gặp | Hướng xử lý |
|---|---|---|
| Sụt áp nhưng không thấy rò | Còn khí trong ống, van cô lập đóng chưa kín, nhiệt độ thay đổi | Xả khí lại, kiểm tra van, thử lại |
| Rỉ tại mối ren | Quấn băng tan chưa đủ, ren hỏng | Xả áp, tháo làm lại mối ren |
| Rỉ tại mối hàn | Hàn rỗ, ngấu chưa đủ | Xả áp, mài và hàn lại |
| Rỉ tại mặt bích, khớp nối rãnh | Gioăng lệch, siết bulông không đều | Xả áp, chỉnh gioăng, siết đối xứng |
| Đồng hồ dao động bất thường | Đồng hồ lỗi, va đập thủy lực | Thay đồng hồ, tăng áp chậm hơn |
Tuyệt đối không sửa mối nối khi ống đang chịu áp. Sau khi khắc phục, đoạn đó phải được thử áp lực lại từ đầu và ghi biên bản lần thử mới.
Nếu hệ thống đã vận hành mà xuất hiện tình trạng tụt áp, cách tiếp cận sẽ khác. Bạn có thể xem thêm bài rò rỉ áp lực đường ống chữa cháy và các bước kiểm tra.
Biên bản thử áp lực đường ống chữa cháy: cần ghi những gì
Biên bản là bằng chứng duy nhất cho thấy phép thử đã được thực hiện đúng. Thiếu biên bản, kết quả thử áp lực đường ống chữa cháy coi như không có giá trị trong hồ sơ hoàn công. Một biên bản đầy đủ nên có:
- Tên công trình, hạng mục, hệ thống (sprinkler, họng nước vách tường, cấp nước ngoài nhà…).
- Phạm vi đoạn thử: tầng, trục, từ van nào đến van nào, kèm sơ đồ hoặc số hiệu bản vẽ.
- Vật liệu ống, đường kính, kiểu nối.
- Áp suất làm việc thiết kế, áp suất thử, căn cứ tiêu chuẩn.
- Thiết bị đo: loại đồng hồ, dải đo, số hiệu, hạn kiểm định hoặc hiệu chuẩn.
- Giờ bắt đầu, giờ kết thúc, số đọc đầu và cuối, mức sụt áp.
- Kết quả quan sát rò rỉ, kết luận đạt hay không đạt.
- Họ tên, chữ ký đại diện nhà thầu, tư vấn giám sát, chủ đầu tư.
Biên bản này đi cùng nhật ký thi công, bản vẽ hoàn công và các biên bản thử khác vào bộ hồ sơ. Tham khảo thêm bài hồ sơ nghiệm thu PCCC gồm những gì để sắp xếp hồ sơ đầy đủ.
Câu hỏi thường gặp về thử áp lực đường ống chữa cháy
Thử áp lực đường ống chữa cháy một lần cho cả hệ thống được không?
Có thể, nếu hệ thống nhỏ. Với công trình nhiều tầng, nên thử áp lực đường ống chữa cháy theo từng đoạn ngay khi lắp xong và trước khi che khuất. Cách này giúp khoanh vùng rò rỉ nhanh, tránh phải tháo trần, đục tường về sau.
Có cần thử lại khi sửa một đoạn ống đã thử đạt không?
Cần. Bất kỳ đoạn ống nào bị cắt, nối thêm hoặc sửa mối nối sau khi đã thử đạt đều phải thử áp lực lại và lập biên bản mới cho đoạn đó.
Đồng hồ áp suất dùng để thử áp lực đường ống chữa cháy có yêu cầu gì?
Dải đo phải phù hợp với áp suất thử để số đọc rõ ràng, đồng hồ còn hạn kiểm định hoặc hiệu chuẩn. Ghi số hiệu đồng hồ vào biên bản để truy xuất khi cần.
Ai được chứng kiến và ký biên bản thử áp lực đường ống chữa cháy?
Thông thường là đại diện nhà thầu thi công, tư vấn giám sát và chủ đầu tư. Thành phần cụ thể theo quy định quản lý chất lượng công trình và thỏa thuận trong hợp đồng.
Dịch vụ lắp đặt và vật tư đường ống tại baochay.vn
baochay.vn thi công lắp đặt hệ thống chữa cháy trọn gói, bao gồm thử áp lực đường ống chữa cháy từng đoạn và lập biên bản phục vụ hồ sơ hoàn công. Chúng tôi cũng cung cấp vật tư đường ống và van thường dùng như ống thép STK DN80 dày 3.2mm và van cổng ty chìm DN80 để cô lập đoạn thử.
Cần thử áp lực đường ống chữa cháy và hoàn thiện hồ sơ nghiệm thu?
baochay.vn hỗ trợ khảo sát, thử áp lực đường ống chữa cháy và lập biên bản cho công trình tại TP.HCM và các tỉnh lân cận.
Thử kỹ hôm nay giúp tránh tháo trần, đục tường ngày mai. Gọi 0979 114 114 để được kỹ sư baochay.vn tư vấn kế hoạch thử áp lực đường ống chữa cháy cho công trình của bạn.
Xem thêm: Ống thép chữa cháy: STK hay tráng kẽm, cách chọn và giá