Hướng dẫn lắp đặt & bảo trì, Sản phẩm
Nguồn phụ báo cháy: khi nào cần, cách tính tải và giá
Th10
Trả lời nhanh: Nguồn phụ báo cháy là bộ cấp điện bổ sung (thường 24VDC) cho chuông, còi đèn, module điều khiển và thiết bị liên động khi tổng tải vượt khả năng nguồn tích hợp trong tủ trung tâm hoặc khi tuyến dây quá xa gây sụt áp. Bộ nguồn phụ đúng chuẩn phải có mạch sạc, giám sát ắc quy dự phòng và gửi tín hiệu lỗi về tủ. Trên baochay.vn: Dahua DHI-HY-PSB10A giá 3.744.000đ, Hochiki FN-1024X-R giá 9.846.000đ; ắc quy 12V 7.5Ah TS1275 giá 248.148đ/bình.
Nguồn phụ báo cháy là gì, khác gì nguồn của tủ?
Mỗi tủ trung tâm báo cháy có sẵn bộ nguồn nuôi chính nó, các loop/zone đầu báo và một số ngõ ra chuông đèn. Khi công trình có nhiều thiết bị tiêu thụ dòng lớn lúc báo động – chuông, còi đèn chớp, module điều khiển, rơ-le liên động quạt hút khói, cửa chống cháy – dòng của nguồn tủ không còn đủ. Bộ nguồn phụ nhận điện lưới 220V AC, đổi ra 24VDC và cấp riêng cho các nhánh tải này, có ắc quy dự phòng riêng.
Cần phân biệt với bộ nguồn thay thế của tủ như Hochiki Latitude LA303/LA903-10 (13.000.000đ): đây là bộ nguồn chính lắp trong tủ Latitude, dùng khi trang bị mới hoặc thay nguồn hỏng, không phải nguồn phụ đặt ngoài.
Khi nào cần lắp nguồn phụ báo cháy?
- Tổng dòng báo động của chuông, còi đèn, module vượt dòng ra ngõ chuông/nguồn phụ trợ của tủ (tra trong tài liệu tủ).
- Tuyến dây chuông đèn dài (nhà xưởng mặt bằng rộng, nhiều tầng) khiến điện áp cuối tuyến bị sụt, chuông kêu yếu hoặc đèn không chớp.
- Có thiết bị liên động: quạt hút khói, quạt tạo áp, cửa từ, van điều khiển.
- Hệ thống mở rộng thêm khu vực nhưng giữ nguyên tủ cũ.
- Muốn chia tải theo khu để một nhánh lỗi không làm ảnh hưởng toàn hệ thống.
So sánh các bộ nguồn có trên baochay.vn
| Thiết bị | Dòng ra | Điểm chính | Giá (đ) |
|---|---|---|---|
| Dahua DHI-HY-PSB10A | 10A | Nguồn phụ cho tủ Dahua DHI-HY-C102 (4/6/8 kênh), hỗ trợ ắc quy dự phòng | 3.744.000 |
| Hochiki FN-1024X-R | 10A, 24VDC | Nguồn phụ đặt độc lập, sạc và giám sát ắc quy, báo lỗi quá tải/mất điện/ắc quy yếu; dùng cho hệ Hochiki thường và địa chỉ | 9.846.000 |
| Hochiki Latitude LA303/LA903-10 | 10.25A | Bộ nguồn chính thay thế cho tủ Hochiki Latitude, chuyển nguồn ắc quy tự động | 13.000.000 |
| ắc quy 12V 7.5Ah TS1275 | 12V 7.5Ah | Ắc quy kín khí dự phòng; hệ 24V dùng 2 bình nối tiếp | 248.148 |
Dòng tủ Hochiki xem thêm tại danh mục báo cháy Hochiki, thiết bị Dahua tại báo cháy Dahua. Nên chọn nguồn phụ cùng hãng với tủ để tín hiệu giám sát lỗi nguồn đưa về tủ đúng chuẩn.
Cách tính tải và ắc quy cho nguồn phụ
Bước 1: Cộng dòng tải lúc báo động
Lập bảng các thiết bị sẽ cấp từ nguồn phụ, lấy dòng tiêu thụ khi báo động trong tài liệu từng thiết bị, cộng lại. Tổng này phải nhỏ hơn dòng ra định mức của nguồn phụ (ví dụ 10A), nên chừa khoảng dư cho mở rộng.
Bước 2: Tính dung lượng ắc quy dự phòng
Ắc quy phải nuôi được nhánh tải trong thời gian thường trực và thời gian báo động theo yêu cầu thiết kế. TCVN 5738:2021 trước đây quy định tối thiểu 24 giờ thường trực và 30 phút báo động; tiêu chuẩn này nay được thay bằng TCVN 7568-14:2025, nên cần đối chiếu yêu cầu hiện hành và hồ sơ được duyệt (xem bài thay ắc quy tủ báo cháy).
| Hạng mục (ví dụ minh họa) | Dòng | Thời gian | Dung lượng |
|---|---|---|---|
| Thường trực | 0,15 A | 24 giờ | 3,6 Ah |
| Báo động | 2 A | 0,5 giờ | 1,0 Ah |
| Cộng | 4,6 Ah | ||
| Nhân hệ số dự phòng 1,25 (do kỹ sư chọn) | ≈ 5,8 Ah | ||
| Chọn | 2 bình 12V 7.5Ah nối tiếp = 24V 7.5Ah |
Số liệu dòng ở bảng chỉ để minh họa cách tính. Khi chọn ắc quy cần kiểm tra thêm dung lượng tối đa mà bộ nguồn phụ sạc được và kích thước ngăn chứa ắc quy theo tài liệu hãng.
Ví dụ bố trí nguồn phụ cho nhà xưởng nhiều khu
Giả sử một nhà xưởng dài, tủ trung tâm đặt ở phòng bảo vệ đầu cổng, khu sản xuất và kho nằm cách xa 150–200 m, mỗi khu có nhiều chuông, còi đèn chớp và một tủ điều khiển quạt hút khói. Nếu kéo toàn bộ dây chuông đèn từ tủ ra, điện áp cuối tuyến dễ bị sụt và ngõ ra của tủ có thể quá tải khi tất cả thiết bị cùng kêu.
Cách làm hợp lý là đặt một bộ nguồn phụ tại khu xa nhất, tủ trung tâm chỉ gửi tín hiệu kích hoạt (qua module hoặc rơ-le) tới nguồn phụ, còn dòng nuôi chuông đèn lấy từ nguồn phụ ngay tại chỗ. Tiếp điểm báo lỗi của nguồn phụ đấu ngược về tủ. Như vậy tủ không bị quá tải, dây ngắn hơn, và khi nguồn phụ mất điện hay ắc quy yếu thì người trực vẫn thấy cảnh báo trên tủ.
Với hệ địa chỉ, tín hiệu kích hoạt thường đi qua module điều khiển trên loop, ví dụ module điều khiển chuông Hochiki DCP-SOM-A (1.236.000đ) hoặc module relay DCP-R2ML (1.140.000đ).
Lắp đặt và đấu nối – những điểm cần lưu ý
- Đặt nguồn phụ gần khu có tải lớn để rút ngắn dây chuông đèn, giảm sụt áp.
- Cấp điện lưới qua CB riêng, ghi nhãn “NGUỒN BÁO CHÁY – KHÔNG NGẮT”.
- Đưa tiếp điểm báo lỗi nguồn phụ (mất điện lưới, ắc quy yếu, quá tải) về một ngõ vào giám sát của tủ để người trực biết ngay.
- Dùng cáp chống cháy cho tuyến cấp nguồn thiết bị báo động – xem danh mục cáp chống cháy.
- Lắp xong đo điện áp cuối tuyến khi kích hoạt báo động toàn bộ, ghi vào hồ sơ nghiệm thu.
Lỗi thường gặp và cách xử lý
| Hiện tượng | Nguyên nhân thường gặp | Cách xử lý |
|---|---|---|
| Tủ báo lỗi nguồn phụ khi mất điện thử | Ắc quy chai, sạc không đầy | Đo điện áp, thay ắc quy theo đúng chủng loại |
| Chuông cuối tuyến kêu yếu | Dây quá dài, tiết diện nhỏ | Tăng tiết diện cáp hoặc đặt nguồn phụ gần tải |
| Cầu chì ngõ ra hay đứt | Tổng tải vượt dòng ra hoặc chạm chập | Tính lại tải, chia nhánh, kiểm tra cách điện |
| Không thấy lỗi nguồn trên tủ | Chưa đấu tiếp điểm báo lỗi về tủ | Đấu tín hiệu giám sát về ngõ vào/module của tủ |
Câu hỏi thường gặp
Công trình nhỏ có cần nguồn phụ báo cháy không?
Thường không. Nhà phố, văn phòng nhỏ với vài chuông đèn dùng nguồn của tủ là đủ. Nguồn phụ cần khi tải chuông đèn, liên động lớn hoặc dây quá xa.
Dùng nguồn tổ ong 24V thay nguồn phụ báo cháy được không?
Không nên. Nguồn công nghiệp thông thường không có mạch sạc, giám sát ắc quy và không báo lỗi về tủ, nên không bảo đảm hệ thống hoạt động khi mất điện.
Ắc quy nguồn phụ bao lâu phải thay?
Ắc quy kín khí thường dùng khoảng 3–5 năm, ngắn hơn nếu đặt ở nơi nóng. Nên kiểm tra trong mỗi đợt bảo trì PCCC định kỳ.
Nguồn phụ Hochiki dùng cho tủ hãng khác được không?
Về điện áp 24VDC có thể cấp cho tải, nhưng tín hiệu giám sát và sự tương thích cần kiểm tra theo tài liệu tủ. Tốt nhất chọn cùng hãng.
Cần tính tải, chọn nguồn phụ và ắc quy cho hệ báo cháy? Xem bảng giá thiết bị PCCC, dịch vụ lắp đặt hệ thống báo cháy hoặc gọi 0979 114 114.