PCCC chung cư, tòa nhà cao tầng: Giải pháp trọn gói

PCCC chung cư luôn là mối quan tâm hàng đầu của cư dân, ban quản lý và chủ đầu tư, bởi đặc thù mật độ dân cư cao, nhiều tầng, nhiều hộ gia đình sinh sống trong cùng một công trình. Một sự cố cháy tại chung cư nếu không được kiểm soát tốt có thể ảnh hưởng đến hàng trăm, thậm chí hàng nghìn người cùng lúc — vì vậy giải pháp PCCC cho loại hình công trình này đòi hỏi yêu cầu kỹ thuật cao hơn nhiều so với nhà ở thông thường.

Bài viết trình bày đầy đủ tiêu chuẩn áp dụng và giải pháp PCCC chung cư, tòa nhà cao tầng theo QCVN 06:2022/BXD.

Vì sao PCCC chung cư cần tiêu chuẩn khắt khe hơn?

Chung cư và tòa nhà cao tầng có đặc điểm khác biệt so với nhà ở riêng lẻ: nhiều hộ dân sinh sống trên cùng một trục thang thoát nạn, hệ thống kỹ thuật (điện, gas, thang máy) tập trung, và thời gian thoát nạn từ các tầng cao kéo dài hơn đáng kể. Nếu hệ thống PCCC chung cư không đáp ứng đúng tiêu chuẩn, hậu quả khi có sự cố có thể nghiêm trọng hơn nhiều lần so với công trình thấp tầng.

Do đó, PCCC chung cư không chỉ dừng ở việc trang bị bình chữa cháy, mà cần một hệ thống đồng bộ: báo cháy tự động, chữa cháy tự động, ngăn cháy lan, chống tụ khói và bảo đảm lối thoát nạn an toàn cho toàn bộ cư dân.

Yêu cầu về buồng thang bộ thoát nạn theo QCVN 06:2022/BXD

Theo QCVN 06:2022/BXD, tại các sàn tầng hầm và các tầng của chung cư, tòa nhà cao tầng, ít nhất phải có một lối vào buồng thang bộ thoát nạn đi qua sảnh ngăn khói, được ngăn cách với không gian xung quanh bằng vách ngăn cháy loại 1 hoặc giải pháp tương đương. Các cửa đi tại khu vực này phải là loại có cơ cấu tự đóng, bảo đảm không bị chèn mở gây mất tác dụng ngăn khói, ngăn cháy.

Sảnh ngăn khói đóng vai trò quan trọng trong việc hạn chế khói xâm nhập vào buồng thang bộ — đây chính là lối thoát nạn chính của cư dân khi có cháy, nên việc bảo đảm buồng thang luôn sạch khói là yếu tố sống còn.

Hệ thống báo cháy cho chung cư, tòa nhà cao tầng

Với quy mô nhiều tầng, nhiều căn hộ, hệ thống báo cháy chung cư cần đáp ứng:

• Đầu báo khói, đầu báo nhiệt lắp đặt tại từng căn hộ, hành lang, khu vực kỹ thuật.
• Ưu tiên hệ thống báo cháy địa chỉ thay vì báo cháy thường, giúp xác định chính xác vị trí cháy đến từng tầng, từng khu vực — rút ngắn thời gian ứng phó.
• Tủ trung tâm báo cháy đặt tại phòng trực bảo vệ hoặc phòng kỹ thuật, kết nối với hệ thống loa thông báo toàn tòa nhà.
• Nút nhấn khẩn cấp bố trí tại hành lang, gần thang thoát nạn, dễ tiếp cận trong tình huống khẩn cấp.

Hệ thống chữa cháy tự động cho chung cư

Chung cư, tòa nhà cao tầng thường bắt buộc trang bị:

• Hệ thống sprinkler: lắp đặt tại hành lang, tầng hầm, khu vực kỹ thuật, tự động kích hoạt phun nước khi phát hiện nhiệt độ tăng bất thường.
• Họng nước chữa cháy vách tường: bố trí tại mỗi tầng, gần cầu thang thoát nạn, bảo đảm áp lực nước đủ để chữa cháy ban đầu.
• Máy bơm chữa cháy dự phòng, bảo đảm nguồn nước và áp lực ổn định ngay cả khi mất điện lưới.

Giải pháp chống tụ khói và thông gió cho tòa nhà cao tầng

Đây là hạng mục đặc thù của công trình cao tầng mà nhà ở thấp tầng thường không yêu cầu:

• Hệ thống tạo áp suất dương (áp suất dư) cho buồng thang bộ, giếng thang máy và sảnh đệm nhằm ngăn khói xâm nhập vào các khu vực thoát nạn, giúp người bên trong có thể di chuyển an toàn ngay cả khi khu vực xảy ra cháy có nhiều khói.
• Hệ thống hút khói cơ khí được lắp đặt tại hành lang, tầng hầm, sảnh và các không gian kín để nhanh chóng hút khói, khí nóng ra ngoài. Hệ thống sẽ tự động kích hoạt khi nhận tín hiệu từ trung tâm báo cháy hoặc có thể vận hành bằng tay trong trường hợp cần thiết.
• Quạt tăng áp cầu thang bộ duy trì áp suất không khí cao hơn khu vực cháy, ngăn khói lan vào lối thoát hiểm và bảo đảm người dân luôn có đủ không khí sạch trong quá trình sơ tán. Đây là giải pháp quan trọng đối với các công trình nhiều tầng theo yêu cầu của quy chuẩn kỹ thuật về PCCC.

Lối thoát nạn và trang thiết bị hỗ trợ thoát hiểm

Bên cạnh hệ thống kỹ thuật, PCCC chung cư cần chú trọng:

• Đèn Exit và đèn chiếu sáng sự cố được lắp đặt liên tục tại hành lang, cầu thang, cửa thoát hiểm và các khu vực chuyển hướng để chỉ dẫn lối đi ngay cả khi mất điện, giúp người dân dễ dàng tìm đường thoát nạn.
• Biển báo và chỉ dẫn thoát nạn phải được bố trí tại các vị trí dễ quan sát, sử dụng vật liệu phản quang hoặc có khả năng phát sáng để vẫn nhìn thấy rõ trong điều kiện nhiều khói hoặc ánh sáng yếu.
• Thang dây thoát hiểm, thiết bị hạ chậm hoặc các phương án thoát nạn bổ sung nên được trang bị tại các tầng cao hoặc những khu vực có điều kiện thoát nạn đặc thù, góp phần tăng thêm lựa chọn khi lối thoát chính không thể sử dụng.
• Bình chữa cháy xách tay cần được bố trí tại mỗi tầng, hành lang hoặc trong từng căn hộ theo khuyến nghị của ban quản lý và quy định hiện hành. Việc trang bị đầy đủ cùng với hướng dẫn sử dụng đúng cách sẽ giúp xử lý kịp thời các đám cháy mới phát sinh, hạn chế nguy cơ cháy lan trước khi lực lượng chữa cháy chuyên nghiệp có mặt.

Bảng tổng hợp hạng mục PCCC bắt buộc cho chung cư cao tầng

Hạng mục	Vai trò
Hệ thống báo cháy địa chỉ	Xác định chính xác vị trí cháy theo từng tầng, căn hộ
Sprinkler + họng nước vách tường	Chữa cháy tự động và tại chỗ
Hệ thống tạo áp suất dương	Ngăn khói xâm nhập buồng thang thoát nạn
Đèn exit, đèn sự cố	Chỉ dẫn và chiếu sáng lối thoát nạn
Bình chữa cháy xách tay	Xử lý đám cháy ở giai đoạn đầu

Trách nhiệm PCCC chung cư thuộc về ai?

Theo Luật PCCC và Cứu nạn, cứu hộ 2024, trách nhiệm bảo đảm an toàn PCCC tại chung cư thuộc về Ban quản lý tòa nhà (đối với hệ thống chung) và từng hộ gia đình (đối với an toàn trong phạm vi căn hộ). Ban quản lý cần tổ chức bảo trì định kỳ hệ thống PCCC chung, xây dựng phương án chữa cháy, tổ chức diễn tập định kỳ cho cư dân — trong khi mỗi hộ dân cần tự trang bị bình chữa cháy, không cản trở hành lang thoát nạn và tuân thủ nội quy PCCC của tòa nhà.

Giải pháp PCCC chung cư trọn gói tại Báo Cháy

Với hơn 10 năm kinh nghiệm, Báo Cháy hỗ trợ chủ đầu tư và ban quản lý chung cư, tòa nhà cao tầng theo quy trình:

1. Khảo sát thực tế, đối chiếu hồ sơ thiết kế với QCVN 06:2022/BXD.
2. Tư vấn, bổ sung hệ thống báo cháy, chữa cháy còn thiếu hoặc chưa đạt chuẩn.
3. Cung cấp, lắp đặt thiết bị chính hãng, đầy đủ kiểm định.
4. Hỗ trợ xây dựng phương án chữa cháy, tổ chức tập huấn cho cư dân và đội PCCC cơ sở.
5. Bảo trì, kiểm tra định kỳ hệ thống theo quy định.

Kết luận

PCCC chung cư, tòa nhà cao tầng đòi hỏi giải pháp đồng bộ và khắt khe hơn nhà ở thông thường, từ hệ thống báo cháy địa chỉ, chữa cháy tự động, chống tụ khói đến lối thoát nạn an toàn cho toàn bộ cư dân. Đầu tư đúng chuẩn ngay từ đầu là cách bảo vệ hiệu quả nhất cho hàng trăm con người sinh sống trong cùng một công trình.

Liên hệ Báo Cháy qua hotline 0979 114 114 để được khảo sát và tư vấn giải pháp PCCC chung cư trọn gói, đúng chuẩn QCVN 06:2022/BXD.

Xem thêm: PCCC nhà xưởng, kho hàng: Giải pháp trọn gói · So sánh báo cháy thường và báo cháy địa chỉ · Kỹ năng thoát hiểm khi cháy chung cư, nhà cao tầng

Nguồn tham khảo: QCVN 06:2022/BXD — Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn cháy cho nhà và công trình, Bộ Xây dựng