Sản phẩm
Máy bơm chữa cháy diesel: cấu tạo, ưu điểm và cách chọn
Th10
Khi xảy ra cháy, nguồn điện công trình thường bị cắt hoặc hư hỏng. Nếu trạm bơm chỉ có bơm điện mà không có nguồn dự phòng đáng tin cậy, hệ thống họng nước và sprinkler có thể mất nước đúng lúc cần nhất. Vì vậy, nhiều trạm bơm bố trí thêm máy bơm chữa cháy diesel làm bơm dự phòng, chạy độc lập với điện lưới. Bài viết giải thích cấu tạo của máy bơm chữa cháy diesel, ưu điểm và hạn chế, các điểm cần lưu ý về ắc quy khởi động, nhiên liệu, chạy thử, và cách chọn máy phù hợp với công trình.
Tóm tắt nhanh
- Máy bơm chữa cháy diesel thường làm bơm dự phòng trong trạm bơm, chạy khi bơm điện không hoạt động hoặc mất điện.
- Một bộ đầy đủ gồm bơm, động cơ diesel, hệ khởi động bằng ắc quy, thùng nhiên liệu, hệ làm mát, ống xả và tủ điều khiển.
- Ắc quy, nhiên liệu và chạy thử định kỳ là ba yếu tố quyết định máy có nổ khi cần hay không.
- Công suất phải chọn theo lưu lượng và cột áp tính toán trong hồ sơ thiết kế, không chọn theo cảm tính.
- Phòng bơm cần đủ thông gió, ống xả dẫn ra ngoài và lối thao tác an toàn.
Máy bơm chữa cháy diesel là gì và giữ vai trò gì
Máy bơm chữa cháy diesel là cụm bơm nước chữa cháy được dẫn động bằng động cơ diesel thay vì động cơ điện. Trong trạm bơm, thiết bị này thường đi cùng bơm điện chính và bơm bù áp. Quy chuẩn hiện hành cho trạm bơm là QCVN 02:2020/BCA về trạm bơm nước chữa cháy, ban hành kèm Thông tư 52/2020/TT-BCA, trong đó động cơ dẫn động gồm cả động cơ điện và động cơ diesel.
Cấu hình trạm bơm phổ biến gồm ba vai trò:
- Bơm bù áp: giữ áp lực đường ống ổn định khi hệ thống ở trạng thái chờ.
- Bơm điện chính: cấp nước chữa cháy khi áp lực giảm do có họng hoặc đầu phun mở.
- Máy bơm chữa cháy diesel dự phòng: chạy khi bơm điện không đạt áp, gặp sự cố hoặc mất điện.
Có công trình dùng máy bơm chữa cháy diesel làm bơm chính, nhất là nơi nguồn điện không ổn định hoặc không có máy phát. Cấu hình nào phù hợp phải theo hồ sơ thiết kế được thẩm định.
Cấu tạo của máy bơm chữa cháy diesel
Một cụm máy bơm chữa cháy diesel hoàn chỉnh không chỉ gồm bơm và động cơ. Các bộ phận phụ trợ mới là phần quyết định máy có khởi động được trong mọi tình huống hay không.
- Bơm nước: thường là bơm ly tâm, có thể kiểu trục ngang hoặc kiểu khác tùy hãng.
- Động cơ diesel: dẫn động bơm qua khớp nối trực tiếp hoặc qua bộ truyền.
- Hệ khởi động: củ đề, ắc quy và bộ sạc ắc quy tự động. Một số máy công suất nhỏ có thêm cách khởi động bằng tay.
- Thùng nhiên liệu: chứa dầu diesel, có đồng hồ hoặc thước báo mức.
- Hệ làm mát: làm mát bằng gió hoặc bằng nước tùy dòng động cơ.
- Ống xả: dẫn khí thải ra ngoài phòng bơm.
- Bảng điều khiển hoặc tủ điều khiển: nhận tín hiệu áp lực để khởi động tự động, hiển thị trạng thái và báo lỗi.
Điểm khác biệt lớn nhất so với bơm điện nằm ở hệ khởi động và hệ nhiên liệu. Bơm điện chỉ cần nguồn điện và tủ điều khiển. Máy bơm chữa cháy diesel cần ắc quy luôn đầy, nhiên liệu luôn đủ và động cơ được chạy thường xuyên để không bị đóng cặn, khô dầu bôi trơn.
Ưu điểm và hạn chế của máy bơm chữa cháy diesel
Hiểu đúng ưu nhược điểm giúp bạn đặt máy bơm chữa cháy diesel vào đúng vai trò trong trạm bơm, thay vì kỳ vọng nó thay thế hoàn toàn bơm điện.
| Tiêu chí | Máy bơm chữa cháy diesel | Bơm chữa cháy điện |
|---|---|---|
| Nguồn năng lượng | Dầu diesel, độc lập lưới điện | Điện lưới hoặc máy phát |
| Khi mất điện | Vẫn hoạt động | Cần nguồn dự phòng |
| Khởi động | Ắc quy và củ đề | Khởi động từ tủ điện |
| Bảo dưỡng | Nhiều hạng mục hơn | Ít hạng mục hơn |
| Yêu cầu phòng bơm | Thông gió, ống xả, chỗ đặt thùng dầu | Thông gió, tủ điện |
| Tiếng ồn, khí thải | Có | Không có khí thải |
Ưu điểm chính của máy bơm chữa cháy diesel là độc lập với điện. Đây là lý do nó thường được chọn làm bơm dự phòng. Động cơ diesel cũng phù hợp với dải công suất lớn, khi việc cấp nguồn điện dự phòng cho bơm điện công suất lớn tốn kém hoặc khó bố trí.
Hạn chế nằm ở công tác bảo dưỡng. Máy cần chạy thử định kỳ, theo dõi ắc quy, thay dầu nhớt, lọc nhiên liệu và kiểm tra hệ làm mát. Phòng bơm phải có thông gió, ống xả dẫn ra ngoài và không gian thao tác an toàn.
Ắc quy, nhiên liệu và chạy thử: ba điểm quyết định
Phần lớn sự cố máy bơm chữa cháy diesel không nổ khi cần đến từ ba nguyên nhân: ắc quy yếu, nhiên liệu thiếu hoặc kém chất lượng, và máy lâu không được chạy. Phần này đi vào từng điểm. Trình tự thao tác chi tiết đã có trong bài quy trình vận hành bơm chữa cháy.
Ắc quy khởi động
Ắc quy là “trái tim” của hệ khởi động. Ắc quy yếu thì củ đề quay chậm, động cơ không nổ dù mọi thứ khác đều ổn. Một số lưu ý:
- Bộ sạc ắc quy phải luôn hoạt động và có đèn hoặc đồng hồ báo trạng thái.
- Nhiều tiêu chuẩn quốc tế, ví dụ NFPA 20, yêu cầu bơm diesel có hai bộ ắc quy để dự phòng lẫn nhau. Cấu hình thực tế theo thiết kế và nhà sản xuất.
- Kiểm tra cọc bình, dây nối, mức dung dịch (với ắc quy nước) trong mỗi lần bảo trì.
Nhiên liệu
Thùng nhiên liệu phải đủ dầu cho máy chạy liên tục trong thời gian chữa cháy theo thiết kế. Dầu để quá lâu có thể lẫn nước, cặn, làm nghẹt lọc. Vì vậy cần kiểm tra mức dầu, xả nước đọng ở đáy thùng nếu có van xả và thay lọc nhiên liệu theo lịch của hãng.
Chạy thử định kỳ
Động cơ diesel không chạy trong thời gian dài dễ bị khó khởi động. Thực tế ở nhiều nước, tiêu chuẩn NFPA 25 hướng dẫn chạy thử bơm diesel hằng tuần, khoảng 30 phút mỗi lần. Tại Việt Nam, tần suất cụ thể nên theo quy chuẩn, hồ sơ thiết kế và hướng dẫn của hãng, kết hợp ghi sổ theo dõi mỗi lần chạy.
Không để máy bơm diesel ở chế độ tay
Sau khi chạy thử hoặc bảo trì, phải đưa tủ điều khiển về chế độ tự động. Nhiều trạm bơm chỉ phát hiện máy đang ở chế độ tay khi có sự cố thật, lúc đó máy không tự khởi động theo tín hiệu áp lực.
Cách chọn máy bơm chữa cháy diesel phù hợp
Chọn máy bơm chữa cháy diesel cần đi theo trình tự, bắt đầu từ thông số thủy lực rồi mới tới hãng và giá. Dưới đây là 6 bước nên làm.
- Xác định lưu lượng và cột áp yêu cầu. Lấy từ hồ sơ thiết kế, tính theo hệ họng nước, sprinkler hoặc cả hai. Bạn có thể xem bài cách chọn công suất máy bơm chữa cháy để hiểu cách tính.
- Đối chiếu đường đặc tính bơm. Điểm làm việc yêu cầu phải nằm trong vùng hoạt động của bơm, không chỉ nhìn công suất động cơ.
- Đồng bộ với bơm điện chính. Khi làm bơm dự phòng, máy bơm chữa cháy diesel thường cần đáp ứng cùng yêu cầu lưu lượng và cột áp như bơm chính.
- Chọn kiểu làm mát và khởi động. Xem điều kiện phòng bơm, mức độ tự động hóa mong muốn và khả năng bảo dưỡng.
- Kiểm tra tủ điều khiển. Tủ phải điều khiển được bơm diesel, nhận tín hiệu áp lực và báo lỗi khi khởi động thất bại.
- Hồ sơ và kiểm định. Yêu cầu chứng từ xuất xứ, chứng nhận chất lượng và giấy kiểm định phương tiện PCCC theo quy định hiện hành.
Đừng chọn theo mã lực
Hai máy cùng ghi 15HP có thể cho lưu lượng và cột áp rất khác nhau, vì còn phụ thuộc vào bơm đi kèm. Hãy so sánh đường đặc tính, không so mã lực.
Bên cạnh máy, phòng bơm cũng cần được chuẩn bị: thông gió đủ cho động cơ, ống xả dẫn ra ngoài an toàn, có chỗ đặt thùng dầu và không gian để bảo trì. Ống xả nên đi ngắn, ít co, có đoạn bọc cách nhiệt ở vị trí người có thể chạm vào và đầu xả hướng ra nơi không có người qua lại. Thùng dầu đặt gần động cơ, có khay hứng tràn và để xa nguồn nhiệt. Lối vào phòng bơm cần thông thoáng để kỹ thuật viên tiếp cận nhanh khi cần khởi động bằng tay. Nếu bỏ qua những chi tiết này ở giai đoạn thiết kế, việc sửa lại khi công trình đã hoàn thiện thường tốn kém hơn nhiều. Những điểm này nên được thống nhất từ khâu tư vấn thiết kế hệ thống PCCC.
Lỗi thường gặp ở máy bơm chữa cháy diesel
Khi bảo trì trạm bơm, các lỗi của máy bơm chữa cháy diesel thường lặp lại theo vài nhóm quen thuộc. Nhận biết sớm giúp bạn xử lý trước khi lỗi xảy ra đúng lúc có cháy.
- Củ đề quay yếu hoặc không quay. Nguyên nhân thường là ắc quy yếu, bộ sạc hỏng hoặc cọc bình bị ô xy hóa. Cần kiểm tra điện áp ắc quy, bộ sạc và làm sạch cọc bình.
- Củ đề quay nhưng động cơ không nổ. Hay gặp khi hết dầu, lọc nhiên liệu nghẹt hoặc đường dầu bị lọt khí. Kiểm tra mức dầu, thay lọc và xả khí đường nhiên liệu theo hướng dẫn của hãng.
- Máy nổ nhưng bơm không lên áp. Có thể do bơm chưa được mồi nước, van hút đóng, lưới lọc đầu hút bị tắc hoặc có khí trong đường ống hút.
- Động cơ quá nhiệt. Thường do thiếu nước làm mát, két tản nhiệt bẩn hoặc phòng bơm thông gió kém. Đây là lỗi nguy hiểm vì máy có thể tự dừng giữa lúc chữa cháy.
- Tủ không tự khởi động máy. Kiểm tra chế độ tủ, công tắc áp lực và tín hiệu báo lỗi trên tủ.
Mỗi lần xử lý lỗi nên ghi vào sổ theo dõi máy bơm chữa cháy diesel, gồm ngày, hiện tượng, nguyên nhân và cách khắc phục. Sổ này giúp đơn vị bảo trì nhận ra lỗi lặp lại và là tài liệu cần thiết khi cơ quan chức năng kiểm tra. Với lỗi liên quan tới động cơ hoặc bơm, nên để kỹ thuật viên có chuyên môn xử lý thay vì tự tháo lắp, vì sai một chi tiết nhỏ cũng có thể khiến máy bơm chữa cháy diesel không khởi động được khi cần.
Câu hỏi thường gặp về máy bơm chữa cháy diesel
Có bắt buộc trạm bơm phải có bơm diesel không?
Không phải mọi công trình. Yêu cầu bơm dự phòng và loại nguồn dự phòng phụ thuộc vào quy mô, công năng và hồ sơ thiết kế được thẩm định. Có nơi dùng bơm điện dự phòng với nguồn điện ưu tiên, có nơi dùng máy bơm chữa cháy diesel.
Máy bơm chữa cháy diesel có tự khởi động được không?
Có, khi đi kèm tủ điều khiển phù hợp và hệ khởi động bằng ắc quy. Tủ nhận tín hiệu giảm áp từ công tắc áp lực rồi ra lệnh khởi động. Máy chỉ tự khởi động được khi tủ đang ở chế độ tự động, ắc quy đủ và có nhiên liệu.
Bơm diesel công suất nhỏ dùng cho công trình nào?
Các máy công suất nhỏ thường dùng cho nhà xưởng, kho hoặc công trình có hệ họng nước quy mô vừa. Việc dùng được hay không vẫn phải đối chiếu lưu lượng và cột áp yêu cầu với đường đặc tính của máy.
Bao lâu cần bảo dưỡng máy bơm chữa cháy diesel?
Tùy hướng dẫn của hãng và số giờ chạy. Thông thường cần có lịch chạy thử định kỳ, kiểm tra ắc quy, nhiên liệu, nhớt và hệ làm mát. Bạn có thể đưa máy vào gói bảo trì kiểm tra định kỳ PCCC để không bị bỏ sót.
Xem thêm: Máy bơm chữa cháy diesel 15HP: so sánh 2 mã
Máy bơm chữa cháy diesel có sẵn tại baochay.vn
baochay.vn đang cung cấp các model máy bơm chữa cháy diesel: máy bơm chữa cháy diesel 11HP NTP188FB, máy bơm diesel 15HP NTP198FA, máy bơm diesel 15HP MBD15HP và máy bơm chữa cháy diesel 90kW NTP4BK cho trạm bơm công suất lớn. Thông số chi tiết của từng model xem trên trang sản phẩm. Bên cạnh đó có bơm điện, bơm bù áp và tủ điều khiển 2 bơm, 3 bơm để hoàn thiện trạm bơm. Nếu công trình cần hãng hoặc công suất khác, vui lòng liên hệ để được tư vấn sản phẩm tương đương.
Cần chọn bơm diesel cho trạm bơm?
Gửi lưu lượng, cột áp thiết kế, baochay.vn sẽ đề xuất model và báo giá trọn bộ.
Máy bơm chữa cháy diesel chọn đúng công suất và được bảo dưỡng đều đặn là lớp dự phòng quan trọng khi mất điện. Gọi hotline 0979 114 114 để được tư vấn.
Xem thêm: Máy bơm chữa cháy NTP: bảng giá, model và cách chọn 2026